{"title":"Modele","version":"5.0","locale":"pl","docname":"topics/db/models","url":"/pl/5.0/topics/db/models/","canonical":"https://djangodocs.dev/pl/5.0/topics/db/models/","summary":"Model to pojedyncze, pełne źródło informacji o twoich danych. Zawiera podstawowe pola i zachowania danych, które przechowujesz. Zazwyczaj każdy model odpowiada…","html":"<span id=\"models\"></span><h1>Modele<a class=\"heading-anchor\" href=\"#module-django.db.models\"><span class=\"visually-hidden\">Link to this heading</span><span aria-hidden=\"true\">#</span></a></h1>\n<p>Model to pojedyncze, pełne źródło informacji o twoich danych. Zawiera podstawowe pola i zachowania danych, które przechowujesz. Zazwyczaj każdy model odpowiada jednej tabeli w bazie danych.</p>\n<p>Podstawy:</p>\n<ul class=\"simple\">\n<li><p>Każdy model to klasa Pythona, która dziedziczy z <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/instances/#django.db.models.Model\" title=\"django.db.models.Model\"><code class=\"xref py py-class docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">django.db.models.Model</span></code></a>.</p></li>\n<li><p>Każdy atrybut modelu reprezentuje pole w tabeli.</p></li>\n<li><p>Z tymi rzeczami Django daje ci automatycznie wygenerowane API dostępu do bazy danych; patrz <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/topics/db/queries/\"><span class=\"doc\">Wykonywanie zapytań</span></a>.</p></li>\n</ul>\n<section id=\"quick-example\">\n<h2>Szybki przykład<a class=\"heading-anchor\" href=\"#quick-example\"><span class=\"visually-hidden\">Link to this heading</span><span aria-hidden=\"true\">#</span></a></h2>\n<p>Ten przykładowy model definiuję klasę <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">Person</span></code>, która ma <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">first_name</span></code> i <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">last_name</span></code>:</p>\n<div class=\"code-block\" data-language=\"default\"><div class=\"code-block-toolbar\"><span class=\"code-block-language\">Code</span><button type=\"button\" class=\"copy-button\" data-copy hidden><span class=\"copy-button-label\">Copy</span></button></div><pre role=\"group\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Code code\"><code><span class=\"kn\">from</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nn\">django.db</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"kn\">import</span> <span class=\"n\">models</span>\n\n\n<span class=\"k\">class</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nc\">Person</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">Model</span><span class=\"p\">):</span>\n    <span class=\"n\">first_name</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">CharField</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">max_length</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"mi\">30</span><span class=\"p\">)</span>\n    <span class=\"n\">last_name</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">CharField</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">max_length</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"mi\">30</span><span class=\"p\">)</span>\n</code></pre></div>\n<p><code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">first_name</span></code> i <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">last_name</span></code> są <a class=\"reference internal\" href=\"#fields\">polami</a> modelu. Każde pole jest podane jako atrybut klasy a każdemu atrybutowi odpowiada kolumna w bazie danych.</p>\n<p>Powyższy model <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">Person</span></code> stworzyłby taką tabelę w bazie danych:</p>\n<div class=\"code-block\" data-language=\"sql\"><div class=\"code-block-toolbar\"><span class=\"code-block-language\">SQL</span><button type=\"button\" class=\"copy-button\" data-copy hidden><span class=\"copy-button-label\">Copy</span></button></div><pre role=\"group\" tabindex=\"0\" aria-label=\"SQL code\"><code><span class=\"k\">CREATE</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"k\">TABLE</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"n\">myapp_person</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"p\">(</span>\n<span class=\"w\">    </span><span class=\"ss\">&quot;id&quot;</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nb\">bigint</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"k\">NOT</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"k\">NULL</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"k\">PRIMARY</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"k\">KEY</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"k\">GENERATED</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"k\">BY</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"k\">DEFAULT</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"k\">AS</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"k\">IDENTITY</span><span class=\"p\">,</span>\n<span class=\"w\">    </span><span class=\"ss\">&quot;first_name&quot;</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nb\">varchar</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"mi\">30</span><span class=\"p\">)</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"k\">NOT</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"k\">NULL</span><span class=\"p\">,</span>\n<span class=\"w\">    </span><span class=\"ss\">&quot;last_name&quot;</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nb\">varchar</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"mi\">30</span><span class=\"p\">)</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"k\">NOT</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"k\">NULL</span>\n<span class=\"p\">);</span>\n</code></pre></div>\n<p>Kilka technicznych uwag:</p>\n<ul class=\"simple\">\n<li><p>Nazwa tabeli w sposób automatyczny pochodzi od meta-danych modelu, ale może zostać nadpisana. Więcej szczegółów w artykule <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/options/#table-names\"><span class=\"std std-ref\">Table names</span></a>.</p></li>\n<li><p>Pole <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">id</span></code> jest dodawane automatycznie, ale to zachowanie może zostać nadpisane. Patrz <a class=\"reference internal\" href=\"#automatic-primary-key-fields\"><span class=\"std std-ref\">Automatyczne pola klucza głównego</span></a>.</p></li>\n<li><p>SQL <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">CREATE</span> <span class=\"pre\">TABLE</span></code> w tym przykładzie jest sformatowany przy użyciu składni PostgreSQL, ale warto zauważyć, że Django używa SQL-a dostosowanego do backendu bazy danych podanego w twoim <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/topics/settings/\"><span class=\"doc\">pliku ustawień</span></a>.</p></li>\n</ul>\n</section>\n<section id=\"using-models\">\n<h2>Używanie modeli<a class=\"heading-anchor\" href=\"#using-models\"><span class=\"visually-hidden\">Link to this heading</span><span aria-hidden=\"true\">#</span></a></h2>\n<p>Kiedy zdefiniowałeś już swoje modele, musisz powiedzieć Django, że chcesz ich <em>użyć</em>. Zrób to edytując swój plik ustawień i dodając do ustawienia <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/settings/#std-setting-INSTALLED_APPS\"><code class=\"xref std std-setting docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">INSTALLED_APPS</span></code></a> nazwę modułu, który zawiera twoje <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">models.py</span></code>.</p>\n<p>Na przykład jeśli moduły dla twojej aplikacji żyją w module <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">myapp.models</span></code> (struktura pakietu, która jest stworzona dla aplikacji przez skrypt <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/django-admin/#django-admin-startapp\"><code class=\"xref std std-djadmin docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">manage.py</span> <span class=\"pre\">startapp</span></code></a>), częściowo <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/settings/#std-setting-INSTALLED_APPS\"><code class=\"xref std std-setting docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">INSTALLED_APPS</span></code></a> powinno wyglądać tak:</p>\n<div class=\"code-block\" data-language=\"default\"><div class=\"code-block-toolbar\"><span class=\"code-block-language\">Code</span><button type=\"button\" class=\"copy-button\" data-copy hidden><span class=\"copy-button-label\">Copy</span></button></div><pre role=\"group\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Code code\"><code><span class=\"n\">INSTALLED_APPS</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"p\">[</span>\n    <span class=\"c1\"># ...</span>\n    <span class=\"s2\">&quot;myapp&quot;</span><span class=\"p\">,</span>\n    <span class=\"c1\"># ...</span>\n<span class=\"p\">]</span>\n</code></pre></div>\n<p>Gdy dodajesz nowe aplikacje do <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/settings/#std-setting-INSTALLED_APPS\"><code class=\"xref std std-setting docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">INSTALLED_APPS</span></code></a>, nie zapomnij uruchomić <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/django-admin/#django-admin-migrate\"><code class=\"xref std std-djadmin docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">manage.py</span> <span class=\"pre\">migrate</span></code></a>, opcjonalnie robiąc wcześniej dla nich migracje przy użyciu <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/django-admin/#django-admin-makemigrations\"><code class=\"xref std std-djadmin docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">manage.py</span> <span class=\"pre\">makemigrations</span></code></a>.</p>\n</section>\n<section id=\"fields\">\n<h2>Pola<a class=\"heading-anchor\" href=\"#fields\"><span class=\"visually-hidden\">Link to this heading</span><span aria-hidden=\"true\">#</span></a></h2>\n<p>Najważniejszą częścią modelu – i jedyną wymaganą jego częścią – jest lista pól w bazie danych, które określa. Pola są określone przez atrybuty klasowe. Uważaj, aby nie wybrać nazw pól, które są w konflikcie z <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/instances/\"><span class=\"doc\">API modeli</span></a> takich jak <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">clean</span></code>, <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">save</span></code> lub <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">delete</span></code>.</p>\n<p>Przykład:</p>\n<div class=\"code-block\" data-language=\"default\"><div class=\"code-block-toolbar\"><span class=\"code-block-language\">Code</span><button type=\"button\" class=\"copy-button\" data-copy hidden><span class=\"copy-button-label\">Copy</span></button></div><pre role=\"group\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Code code\"><code><span class=\"kn\">from</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nn\">django.db</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"kn\">import</span> <span class=\"n\">models</span>\n\n\n<span class=\"k\">class</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nc\">Musician</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">Model</span><span class=\"p\">):</span>\n    <span class=\"n\">first_name</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">CharField</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">max_length</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"mi\">50</span><span class=\"p\">)</span>\n    <span class=\"n\">last_name</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">CharField</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">max_length</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"mi\">50</span><span class=\"p\">)</span>\n    <span class=\"n\">instrument</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">CharField</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">max_length</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"mi\">100</span><span class=\"p\">)</span>\n\n\n<span class=\"k\">class</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nc\">Album</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">Model</span><span class=\"p\">):</span>\n    <span class=\"n\">artist</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">ForeignKey</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">Musician</span><span class=\"p\">,</span> <span class=\"n\">on_delete</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">CASCADE</span><span class=\"p\">)</span>\n    <span class=\"n\">name</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">CharField</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">max_length</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"mi\">100</span><span class=\"p\">)</span>\n    <span class=\"n\">release_date</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">DateField</span><span class=\"p\">()</span>\n    <span class=\"n\">num_stars</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">IntegerField</span><span class=\"p\">()</span>\n</code></pre></div>\n<section id=\"field-types\">\n<h3>Typy pól<a class=\"heading-anchor\" href=\"#field-types\"><span class=\"visually-hidden\">Link to this heading</span><span aria-hidden=\"true\">#</span></a></h3>\n<p>Każde pole twojego modelu powinno być instancją odpowiedniej klasy <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.Field\" title=\"django.db.models.Field\"><code class=\"xref py py-class docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">Field</span></code></a>. Django używa typów klas pól, aby określić kilka rzeczy:</p>\n<ul class=\"simple\">\n<li><p>Rodzaj kolumny, który mówi bazie danych jaki rodzaj danych ma przechowywać (na przykład <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">INTEGER</span></code>, <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">VARCHAR</span></code>, <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">TEXT</span></code>).</p></li>\n<li><p>Domyślny HTML-owy <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/forms/widgets/\"><span class=\"doc\">widżet</span></a> używany przy renderowaniu pola formularza (na przykład <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">&lt;input</span> <span class=\"pre\">type=&quot;text&quot;&gt;</span></code>, <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">&lt;select&gt;</span></code>).</p></li>\n<li><p>Minimalne wymagania walidacji, używane w panelu administracyjnym Django i w automatycznie generowanych formularzach.</p></li>\n</ul>\n<p>W Django są tuziny wbudowanych typów pól; pełną ich listę możesz znaleźć w <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#model-field-types\"><span class=\"std std-ref\">dokumentacji pól modeli</span></a>. W prosty sposób możesz dopisać swoje własne pola, jeśli te domyślne Django nie wystarczają; patrz <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/howto/custom-model-fields/\"><span class=\"doc\">Jak utworzyć własne modele pól</span></a>.</p>\n</section>\n<section id=\"field-options\">\n<h3>Opcje pól<a class=\"heading-anchor\" href=\"#field-options\"><span class=\"visually-hidden\">Link to this heading</span><span aria-hidden=\"true\">#</span></a></h3>\n<p>Każde pole przyjmuje określony zestaw argumentów właściwych dla pola (udokumentowanych w <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#model-field-types\"><span class=\"std std-ref\">dokumentacji pól modeli</span></a>). Na przykład <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.CharField\" title=\"django.db.models.CharField\"><code class=\"xref py py-class docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">CharField</span></code></a> (i jego podklasy) wymagają podania argumentu <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.CharField.max_length\" title=\"django.db.models.CharField.max_length\"><code class=\"xref py py-attr docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">max_length</span></code></a>, który określa rozmiar pola <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">VARCHAR</span></code> w bazie danych używanego do przechowywania danych.</p>\n<p>Jest też zestaw wspólnych argumentów dostępnych dla wszystkich typów pól. Wszystkie są opcjonalne. Są w pełni objaśnione w <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#common-model-field-options\"><span class=\"std std-ref\">dokumentacji</span></a>, ale tu umieszczamy szybkie podsumowanie najczęściej używanych:</p>\n<dl>\n<dt><a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.Field.null\" title=\"django.db.models.Field.null\"><code class=\"xref py py-attr docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">null</span></code></a></dt><dd><p>Jeśli ma wartość <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">True</span></code>, Django będzie przechowywał puste wartości jako <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">NULL</span></code> w bazie danych. Domyślnie ma wartość <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">False</span></code>.</p>\n</dd>\n<dt><a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.Field.blank\" title=\"django.db.models.Field.blank\"><code class=\"xref py py-attr docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">blank</span></code></a></dt><dd><p>Jeśli ma wartość <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">True</span></code>, pole może być puste. Domyślnie ma wartość <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">False</span></code>.</p>\n<p>Zwróć uwagę, że to co innego niż <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.Field.null\" title=\"django.db.models.Field.null\"><code class=\"xref py py-attr docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">null</span></code></a>. <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.Field.null\" title=\"django.db.models.Field.null\"><code class=\"xref py py-attr docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">null</span></code></a> jest związany czysto z bazą danych, podczas gdy <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.Field.blank\" title=\"django.db.models.Field.blank\"><code class=\"xref py py-attr docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">blank</span></code></a> jest związany z walidacją. Jeśli pole ma <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.Field.blank\" title=\"django.db.models.Field.blank\"><code class=\"xref py py-attr docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">blank=True</span></code></a>, walidacja formularza pozwoli na wpis z pustą wartością. Jeśli pole ma <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.Field.blank\" title=\"django.db.models.Field.blank\"><code class=\"xref py py-attr docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">blank=False</span></code></a>, pole będzie wymagane.</p>\n</dd>\n<dt><a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.Field.choices\" title=\"django.db.models.Field.choices\"><code class=\"xref py py-attr docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">choices</span></code></a></dt><dd><p>A <a class=\"reference external\" href=\"https://docs.python.org/3/glossary.html#term-sequence\" title=\"(w Python v3.14)\"><span class=\"xref std std-term\">sequence</span></a> of 2-value tuples, a <a class=\"reference external\" href=\"https://docs.python.org/3/glossary.html#term-mapping\" title=\"(w Python v3.14)\"><span class=\"xref std std-term\">mapping</span></a>, an\n<a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#field-choices-enum-types\"><span class=\"std std-ref\">enumeration type</span></a>, or a callable (that\nexpects no arguments and returns any of the previous formats), to use as\nchoices for this field. If this is given, the default form widget will be a\nselect box instead of the standard text field and will limit choices to the\nchoices given.</p>\n<p>Lista wyborów wygląda w ten sposób:</p>\n<div class=\"code-block\" data-language=\"default\"><div class=\"code-block-toolbar\"><span class=\"code-block-language\">Code</span><button type=\"button\" class=\"copy-button\" data-copy hidden><span class=\"copy-button-label\">Copy</span></button></div><pre role=\"group\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Code code\"><code><span class=\"n\">YEAR_IN_SCHOOL_CHOICES</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"p\">[</span>\n    <span class=\"p\">(</span><span class=\"s2\">&quot;FR&quot;</span><span class=\"p\">,</span> <span class=\"s2\">&quot;Freshman&quot;</span><span class=\"p\">),</span>\n    <span class=\"p\">(</span><span class=\"s2\">&quot;SO&quot;</span><span class=\"p\">,</span> <span class=\"s2\">&quot;Sophomore&quot;</span><span class=\"p\">),</span>\n    <span class=\"p\">(</span><span class=\"s2\">&quot;JR&quot;</span><span class=\"p\">,</span> <span class=\"s2\">&quot;Junior&quot;</span><span class=\"p\">),</span>\n    <span class=\"p\">(</span><span class=\"s2\">&quot;SR&quot;</span><span class=\"p\">,</span> <span class=\"s2\">&quot;Senior&quot;</span><span class=\"p\">),</span>\n    <span class=\"p\">(</span><span class=\"s2\">&quot;GR&quot;</span><span class=\"p\">,</span> <span class=\"s2\">&quot;Graduate&quot;</span><span class=\"p\">),</span>\n<span class=\"p\">]</span>\n</code></pre></div>\n<aside class=\"admonition admonition-note\" role=\"note\">\n<p class=\"admonition-title\">Informacja</p>\n<p>Nowa migracja tworzy się za każdym razem, gdy zmienia się kolejność <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">choices</span></code>.</p>\n</aside>\n<p>Pierwszy element każdej krotki jest wartością, która będzie przechowywana w bazie danych. Drugi element jest wyświetlany przez widżet formularza pola.</p>\n<p>Mając instancję modelu, dostęp do wartości wyświetlanej z <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">choices</span></code> można uzyskać korzystając z metody <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/instances/#django.db.models.Model.get_FOO_display\" title=\"django.db.models.Model.get_FOO_display\"><code class=\"xref py py-meth docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">get_FOO_display()</span></code></a>. Na przykład:</p>\n<div class=\"code-block\" data-language=\"default\"><div class=\"code-block-toolbar\"><span class=\"code-block-language\">Code</span><button type=\"button\" class=\"copy-button\" data-copy hidden><span class=\"copy-button-label\">Copy</span></button></div><pre role=\"group\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Code code\"><code><span class=\"kn\">from</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nn\">django.db</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"kn\">import</span> <span class=\"n\">models</span>\n\n\n<span class=\"k\">class</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nc\">Person</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">Model</span><span class=\"p\">):</span>\n    <span class=\"n\">SHIRT_SIZES</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"p\">{</span>\n        <span class=\"s2\">&quot;S&quot;</span><span class=\"p\">:</span> <span class=\"s2\">&quot;Small&quot;</span><span class=\"p\">,</span>\n        <span class=\"s2\">&quot;M&quot;</span><span class=\"p\">:</span> <span class=\"s2\">&quot;Medium&quot;</span><span class=\"p\">,</span>\n        <span class=\"s2\">&quot;L&quot;</span><span class=\"p\">:</span> <span class=\"s2\">&quot;Large&quot;</span><span class=\"p\">,</span>\n    <span class=\"p\">}</span>\n    <span class=\"n\">name</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">CharField</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">max_length</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"mi\">60</span><span class=\"p\">)</span>\n    <span class=\"n\">shirt_size</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">CharField</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">max_length</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"mi\">1</span><span class=\"p\">,</span> <span class=\"n\">choices</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"n\">SHIRT_SIZES</span><span class=\"p\">)</span>\n</code></pre></div>\n<div class=\"code-block\" data-language=\"pycon\"><div class=\"code-block-toolbar\"><span class=\"code-block-language\">Python console</span><button type=\"button\" class=\"copy-button\" data-copy hidden><span class=\"copy-button-label\">Copy</span></button></div><pre role=\"group\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Python console code\"><code><span class=\"gp\">&gt;&gt;&gt; </span><span class=\"n\">p</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">Person</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">name</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"s2\">&quot;Fred Flintstone&quot;</span><span class=\"p\">,</span> <span class=\"n\">shirt_size</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"s2\">&quot;L&quot;</span><span class=\"p\">)</span>\n<span class=\"gp\">&gt;&gt;&gt; </span><span class=\"n\">p</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">save</span><span class=\"p\">()</span>\n<span class=\"gp\">&gt;&gt;&gt; </span><span class=\"n\">p</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">shirt_size</span>\n<span class=\"go\">&#39;L&#39;</span>\n<span class=\"gp\">&gt;&gt;&gt; </span><span class=\"n\">p</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">get_shirt_size_display</span><span class=\"p\">()</span>\n<span class=\"go\">&#39;Large&#39;</span>\n</code></pre></div>\n<p>Możesz też użyć klas enumeracyjnych, by zdefiniować <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">choices</span></code> w zwięzły sposób:</p>\n<div class=\"code-block\" data-language=\"default\"><div class=\"code-block-toolbar\"><span class=\"code-block-language\">Code</span><button type=\"button\" class=\"copy-button\" data-copy hidden><span class=\"copy-button-label\">Copy</span></button></div><pre role=\"group\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Code code\"><code><span class=\"kn\">from</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nn\">django.db</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"kn\">import</span> <span class=\"n\">models</span>\n\n\n<span class=\"k\">class</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nc\">Runner</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">Model</span><span class=\"p\">):</span>\n    <span class=\"n\">MedalType</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">TextChoices</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"s2\">&quot;MedalType&quot;</span><span class=\"p\">,</span> <span class=\"s2\">&quot;GOLD SILVER BRONZE&quot;</span><span class=\"p\">)</span>\n    <span class=\"n\">name</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">CharField</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">max_length</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"mi\">60</span><span class=\"p\">)</span>\n    <span class=\"n\">medal</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">CharField</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">blank</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"kc\">True</span><span class=\"p\">,</span> <span class=\"n\">choices</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"n\">MedalType</span><span class=\"p\">,</span> <span class=\"n\">max_length</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"mi\">10</span><span class=\"p\">)</span>\n</code></pre></div>\n<p>Więcej przykładów jest dostępnych w <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#field-choices\"><span class=\"std std-ref\">dokumentacji pól modeli</span></a>.</p>\n<aside class=\"version-note version-changed\" data-version=\"5.0\">\n<p class=\"version-note-title\">Changed in Django 5.0</p><p>Support for mappings and callables was added.</p>\n</aside>\n</dd>\n<dt><a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.Field.default\" title=\"django.db.models.Field.default\"><code class=\"xref py py-attr docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">default</span></code></a></dt><dd><p>Domyślna wartość dla pola. Może to być wartość lub obiekt wywoływalny. Jeśli to obiekt wywoływalny, będzie wywoływany za każdym razem, gdy tworzony będzie nowy obiekt.</p>\n</dd>\n<dt><a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.Field.help_text\" title=\"django.db.models.Field.help_text\"><code class=\"xref py py-attr docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">help_text</span></code></a></dt><dd><p>Dodatkowe pole „pomocy” do wyświetlenia przy widżecie formularza. Jest pomocne jako dokumentacja nawet jeśli twoje pole nie jest używane w formularzu.</p>\n</dd>\n<dt><a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.Field.primary_key\" title=\"django.db.models.Field.primary_key\"><code class=\"xref py py-attr docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">primary_key</span></code></a></dt><dd><p>Jeśli ma wartość <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">True</span></code>, to pole jest kluczem głównym dla modelu.</p>\n<p>Jeśli nie podasz <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.Field.primary_key\" title=\"django.db.models.Field.primary_key\"><code class=\"xref py py-attr docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">primary_key=True</span></code></a> dla żadnego pola w swoim modelu, Django automatycznie doda <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.IntegerField\" title=\"django.db.models.IntegerField\"><code class=\"xref py py-class docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">IntegerField</span></code></a> do trzymania klucza głównego, więc nie musisz ustawiać <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.Field.primary_key\" title=\"django.db.models.Field.primary_key\"><code class=\"xref py py-attr docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">primary_key=True</span></code></a> na żadnym ze swoich pól, jeśli nie chcesz nadpisać domyślnego zachowania dla klucza głównego. Po więcej idź do artykułu <a class=\"reference internal\" href=\"#automatic-primary-key-fields\"><span class=\"std std-ref\">Automatyczne pola klucza głównego</span></a>.</p>\n<p>Pole klucza głównego jest tyko do odczytu. Jeśli zmienisz wartość klucza głównego istniejącego obiektu i zapiszesz go, powstanie nowy obiekt obok starego obiektu. Na przykład:</p>\n<div class=\"code-block\" data-language=\"default\"><div class=\"code-block-toolbar\"><span class=\"code-block-language\">Code</span><button type=\"button\" class=\"copy-button\" data-copy hidden><span class=\"copy-button-label\">Copy</span></button></div><pre role=\"group\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Code code\"><code><span class=\"kn\">from</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nn\">django.db</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"kn\">import</span> <span class=\"n\">models</span>\n\n\n<span class=\"k\">class</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nc\">Fruit</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">Model</span><span class=\"p\">):</span>\n    <span class=\"n\">name</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">CharField</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">max_length</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"mi\">100</span><span class=\"p\">,</span> <span class=\"n\">primary_key</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"kc\">True</span><span class=\"p\">)</span>\n</code></pre></div>\n<div class=\"code-block\" data-language=\"pycon\"><div class=\"code-block-toolbar\"><span class=\"code-block-language\">Python console</span><button type=\"button\" class=\"copy-button\" data-copy hidden><span class=\"copy-button-label\">Copy</span></button></div><pre role=\"group\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Python console code\"><code><span class=\"gp\">&gt;&gt;&gt; </span><span class=\"n\">fruit</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">Fruit</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">objects</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">create</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">name</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"s2\">&quot;Apple&quot;</span><span class=\"p\">)</span>\n<span class=\"gp\">&gt;&gt;&gt; </span><span class=\"n\">fruit</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">name</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"s2\">&quot;Pear&quot;</span>\n<span class=\"gp\">&gt;&gt;&gt; </span><span class=\"n\">fruit</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">save</span><span class=\"p\">()</span>\n<span class=\"gp\">&gt;&gt;&gt; </span><span class=\"n\">Fruit</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">objects</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">values_list</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"s2\">&quot;name&quot;</span><span class=\"p\">,</span> <span class=\"n\">flat</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"kc\">True</span><span class=\"p\">)</span>\n<span class=\"go\">&lt;QuerySet [&#39;Apple&#39;, &#39;Pear&#39;]&gt;</span>\n</code></pre></div>\n</dd>\n<dt><a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.Field.unique\" title=\"django.db.models.Field.unique\"><code class=\"xref py py-attr docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">unique</span></code></a></dt><dd><p>Jeśli ma wartość <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">True</span></code>, to pole musi być unikalne wewnątrz tabeli.</p>\n</dd>\n</dl>\n<p>Powtarzamy, to są tylko krótkie opisy najbardziej powszechnych opcji pól. Pełne szczegóły można odnaleźć w <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#common-model-field-options\"><span class=\"std std-ref\">dokumentacji wspólnych opcji pól</span></a>.</p>\n</section>\n<section id=\"automatic-primary-key-fields\">\n<span id=\"id1\"></span><h3>Automatyczne pola klucza głównego<a class=\"heading-anchor\" href=\"#automatic-primary-key-fields\"><span class=\"visually-hidden\">Link to this heading</span><span aria-hidden=\"true\">#</span></a></h3>\n<p>Domyślnie Django daje każdemu modelowi samo-zwiększający się klucz główny z typem określonym dla aplikacji w <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/applications/#django.apps.AppConfig.default_auto_field\" title=\"django.apps.AppConfig.default_auto_field\"><code class=\"xref py py-attr docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">AppConfig.default_auto_field</span></code></a> lub globalnie w ustawieniu <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/settings/#std-setting-DEFAULT_AUTO_FIELD\"><code class=\"xref std std-setting docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">DEFAULT_AUTO_FIELD</span></code></a>. Na przykład:</p>\n<div class=\"code-block\" data-language=\"default\"><div class=\"code-block-toolbar\"><span class=\"code-block-language\">Code</span><button type=\"button\" class=\"copy-button\" data-copy hidden><span class=\"copy-button-label\">Copy</span></button></div><pre role=\"group\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Code code\"><code><span class=\"nb\">id</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">BigAutoField</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">primary_key</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"kc\">True</span><span class=\"p\">)</span>\n</code></pre></div>\n<p>Jeśli chciałbyś określić własny klucz główny, dodaj <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.Field.primary_key\" title=\"django.db.models.Field.primary_key\"><code class=\"xref py py-attr docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">primary_key=True</span></code></a> w jednym ze swoich pól. Jeśli Django zobaczy, że określiłeś wprost <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.Field.primary_key\" title=\"django.db.models.Field.primary_key\"><code class=\"xref py py-attr docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">Field.primary_key</span></code></a>, nie doda automatycznej kolumny <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">id</span></code>.</p>\n<p>Każdy model wymaga, aby dokładnie jedno pole miało <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.Field.primary_key\" title=\"django.db.models.Field.primary_key\"><code class=\"xref py py-attr docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">primary_key=True</span></code></a> (albo określone wprost albo dodane automatycznie).</p>\n</section>\n<section id=\"verbose-field-names\">\n<span id=\"id2\"></span><h3>Rozwlekłe nazwy pól<a class=\"heading-anchor\" href=\"#verbose-field-names\"><span class=\"visually-hidden\">Link to this heading</span><span aria-hidden=\"true\">#</span></a></h3>\n<p>Każdy typ pola, za wyjątkiem <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.ForeignKey\" title=\"django.db.models.ForeignKey\"><code class=\"xref py py-class docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">ForeignKey</span></code></a>, <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.ManyToManyField\" title=\"django.db.models.ManyToManyField\"><code class=\"xref py py-class docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">ManyToManyField</span></code></a> i <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.OneToOneField\" title=\"django.db.models.OneToOneField\"><code class=\"xref py py-class docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">OneToOneField</span></code></a>, przyjmuje opcjonalny pierwszy pozycyjny argument – rozwlekłą nazwę. Jeśli nie jest podana, Django automatycznie ją stworzy używając nazwy artybutu pola, konwertując znaki podkreślenia na spacje.</p>\n<p>W tym przykładzie rozwlekłą nazwą jest <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">&quot;person's</span> <span class=\"pre\">first</span> <span class=\"pre\">name&quot;</span></code>:</p>\n<div class=\"code-block\" data-language=\"default\"><div class=\"code-block-toolbar\"><span class=\"code-block-language\">Code</span><button type=\"button\" class=\"copy-button\" data-copy hidden><span class=\"copy-button-label\">Copy</span></button></div><pre role=\"group\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Code code\"><code><span class=\"n\">first_name</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">CharField</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"s2\">&quot;person&#39;s first name&quot;</span><span class=\"p\">,</span> <span class=\"n\">max_length</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"mi\">30</span><span class=\"p\">)</span>\n</code></pre></div>\n<p>W tym przykładzie rozwlekłą nazwą jest <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">&quot;first</span> <span class=\"pre\">name&quot;</span></code>:</p>\n<div class=\"code-block\" data-language=\"default\"><div class=\"code-block-toolbar\"><span class=\"code-block-language\">Code</span><button type=\"button\" class=\"copy-button\" data-copy hidden><span class=\"copy-button-label\">Copy</span></button></div><pre role=\"group\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Code code\"><code><span class=\"n\">first_name</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">CharField</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">max_length</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"mi\">30</span><span class=\"p\">)</span>\n</code></pre></div>\n<p><a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.ForeignKey\" title=\"django.db.models.ForeignKey\"><code class=\"xref py py-class docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">ForeignKey</span></code></a>, <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.ManyToManyField\" title=\"django.db.models.ManyToManyField\"><code class=\"xref py py-class docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">ManyToManyField</span></code></a> i <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.OneToOneField\" title=\"django.db.models.OneToOneField\"><code class=\"xref py py-class docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">OneToOneField</span></code></a> wymagają, aby pierwszy argument był klasą modelu, więc używaj argumentu keyword <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.Field.verbose_name\" title=\"django.db.models.Field.verbose_name\"><code class=\"xref py py-attr docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">verbose_name</span></code></a>:</p>\n<div class=\"code-block\" data-language=\"default\"><div class=\"code-block-toolbar\"><span class=\"code-block-language\">Code</span><button type=\"button\" class=\"copy-button\" data-copy hidden><span class=\"copy-button-label\">Copy</span></button></div><pre role=\"group\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Code code\"><code><span class=\"n\">poll</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">ForeignKey</span><span class=\"p\">(</span>\n    <span class=\"n\">Poll</span><span class=\"p\">,</span>\n    <span class=\"n\">on_delete</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">CASCADE</span><span class=\"p\">,</span>\n    <span class=\"n\">verbose_name</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"s2\">&quot;the related poll&quot;</span><span class=\"p\">,</span>\n<span class=\"p\">)</span>\n<span class=\"n\">sites</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">ManyToManyField</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">Site</span><span class=\"p\">,</span> <span class=\"n\">verbose_name</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"s2\">&quot;list of sites&quot;</span><span class=\"p\">)</span>\n<span class=\"n\">place</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">OneToOneField</span><span class=\"p\">(</span>\n    <span class=\"n\">Place</span><span class=\"p\">,</span>\n    <span class=\"n\">on_delete</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">CASCADE</span><span class=\"p\">,</span>\n    <span class=\"n\">verbose_name</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"s2\">&quot;related place&quot;</span><span class=\"p\">,</span>\n<span class=\"p\">)</span>\n</code></pre></div>\n<p>Konwencja zaleca nie kapitalizowanie pierwszej litery <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.Field.verbose_name\" title=\"django.db.models.Field.verbose_name\"><code class=\"xref py py-attr docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">verbose_name</span></code></a>. Django automatycznie uczyni pierwszą literę wielką, gdzie będzie tego potrzebował.</p>\n</section>\n<section id=\"relationships\">\n<h3>Relacje<a class=\"heading-anchor\" href=\"#relationships\"><span class=\"visually-hidden\">Link to this heading</span><span aria-hidden=\"true\">#</span></a></h3>\n<p>W sposób oczywisty siła relacyjnych baz danych leży w tabelach będących ze sobą nawzajem w relacjach. Django daje sposoby na określenie trzech najbardziej powszechnych typów relacji w bazach danych: wiele-do-jednego, wiele-do-wielu i jeden-do-jednego.</p>\n<section id=\"many-to-one-relationships\">\n<h4>Relacje wiele-do-jednego<a class=\"heading-anchor\" href=\"#many-to-one-relationships\"><span class=\"visually-hidden\">Link to this heading</span><span aria-hidden=\"true\">#</span></a></h4>\n<p>Aby określić relację wiele-do-jednego, użyj <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.ForeignKey\" title=\"django.db.models.ForeignKey\"><code class=\"xref py py-class docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">django.db.models.ForeignKey</span></code></a>. Możesz użyć go tak jak każdą inną klasę typu <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.Field\" title=\"django.db.models.Field\"><code class=\"xref py py-class docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">Field</span></code></a>: zawierając ją jaką atrybut klasowy swojego modelu.</p>\n<p><a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.ForeignKey\" title=\"django.db.models.ForeignKey\"><code class=\"xref py py-class docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">ForeignKey</span></code></a> wymaga argumentu pozycyjnego: klasy, do której model jest w relacji.</p>\n<p>Na przykład jeśli model <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">Car</span></code> ma pole <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">Manufacturer</span></code> – to znaczy, że <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">Manufacturer</span></code> robi wiele samochodów, ale każde <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">Car</span></code> ma tylko jedno <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">Manufacturer</span></code> – użyj poniższych definicji:</p>\n<div class=\"code-block\" data-language=\"default\"><div class=\"code-block-toolbar\"><span class=\"code-block-language\">Code</span><button type=\"button\" class=\"copy-button\" data-copy hidden><span class=\"copy-button-label\">Copy</span></button></div><pre role=\"group\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Code code\"><code><span class=\"kn\">from</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nn\">django.db</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"kn\">import</span> <span class=\"n\">models</span>\n\n\n<span class=\"k\">class</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nc\">Manufacturer</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">Model</span><span class=\"p\">):</span>\n    <span class=\"c1\"># ...</span>\n    <span class=\"k\">pass</span>\n\n\n<span class=\"k\">class</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nc\">Car</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">Model</span><span class=\"p\">):</span>\n    <span class=\"n\">manufacturer</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">ForeignKey</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">Manufacturer</span><span class=\"p\">,</span> <span class=\"n\">on_delete</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">CASCADE</span><span class=\"p\">)</span>\n    <span class=\"c1\"># ...</span>\n</code></pre></div>\n<p>Możesz też tworzyć <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#recursive-relationships\"><span class=\"std std-ref\">relacje rekursywne</span></a> (obiekt z relacją wiele-do-jednego do samego siebie) i <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#lazy-relationships\"><span class=\"std std-ref\">relacje do modeli jeszcze niezdefiniowanych</span></a>; szczegóły w <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#ref-foreignkey\"><span class=\"std std-ref\">dokumentacji pól modelu</span></a>.</p>\n<p>Sugerowane, ale nie wymagane, jest aby nazwa pola <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.ForeignKey\" title=\"django.db.models.ForeignKey\"><code class=\"xref py py-class docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">ForeignKey</span></code></a> (<code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">manufacturer</span></code> w przykładzie powyżej) była nazwą modelu, małymi literami. Możesz nazwać pole jak tylko chcesz. Na przykład:</p>\n<div class=\"code-block\" data-language=\"default\"><div class=\"code-block-toolbar\"><span class=\"code-block-language\">Code</span><button type=\"button\" class=\"copy-button\" data-copy hidden><span class=\"copy-button-label\">Copy</span></button></div><pre role=\"group\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Code code\"><code><span class=\"k\">class</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nc\">Car</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">Model</span><span class=\"p\">):</span>\n    <span class=\"n\">company_that_makes_it</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">ForeignKey</span><span class=\"p\">(</span>\n        <span class=\"n\">Manufacturer</span><span class=\"p\">,</span>\n        <span class=\"n\">on_delete</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">CASCADE</span><span class=\"p\">,</span>\n    <span class=\"p\">)</span>\n    <span class=\"c1\"># ...</span>\n</code></pre></div>\n<aside class=\"admonition admonition-seealso\">\n<p class=\"admonition-title\">Zobacz także</p>\n<p>Pola <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.ForeignKey\" title=\"django.db.models.ForeignKey\"><code class=\"xref py py-class docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">ForeignKey</span></code></a> przyjmują kilka dodatkowych argumentów, które są objaśnione w <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#foreign-key-arguments\"><span class=\"std std-ref\">dokumentacji pól modelu</span></a>. Te opcje pomagają określić jak relacja powinna działać; wszystkie są opcjonalne.</p>\n<p>Szczegóły na temat dostępu do obiektów w relacji zwrotnej są opisane w <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/topics/db/queries/#backwards-related-objects\"><span class=\"std std-ref\">Przykład pójścia w relację zwrotną</span></a>.</p>\n<p>Przykładowy kod znajdziesz w <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/topics/db/examples/many_to_one/\"><span class=\"doc\">Przykład modelu w relacji wiele-do-jednego</span></a>.</p>\n</aside>\n</section>\n<section id=\"many-to-many-relationships\">\n<h4>Relacje wiele-do-wielu<a class=\"heading-anchor\" href=\"#many-to-many-relationships\"><span class=\"visually-hidden\">Link to this heading</span><span aria-hidden=\"true\">#</span></a></h4>\n<p>Aby zdefiniować relację wiele-do-wielu, użyj <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.ManyToManyField\" title=\"django.db.models.ManyToManyField\"><code class=\"xref py py-class docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">ManyToManyField</span></code></a>. Używa się jej jak każdy typ klasy <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.Field\" title=\"django.db.models.Field\"><code class=\"xref py py-class docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">Field</span></code></a>: dodając jako atrybut klasowy twojego modelu.</p>\n<p><a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.ManyToManyField\" title=\"django.db.models.ManyToManyField\"><code class=\"xref py py-class docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">ManyToManyField</span></code></a> przyjmuje wymagany argument pozycyjny: klasę, z którą model jest związany.</p>\n<p>Na przykład, jeśli <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">Pizza</span></code> ma wiele obiektów <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">Topping</span></code> – to znaczy, że <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">Topping</span></code> może być na wielu pizzach i każda <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">Pizza</span></code> ma wiele składników – tak należy to zareprezentować:</p>\n<div class=\"code-block\" data-language=\"default\"><div class=\"code-block-toolbar\"><span class=\"code-block-language\">Code</span><button type=\"button\" class=\"copy-button\" data-copy hidden><span class=\"copy-button-label\">Copy</span></button></div><pre role=\"group\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Code code\"><code><span class=\"kn\">from</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nn\">django.db</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"kn\">import</span> <span class=\"n\">models</span>\n\n\n<span class=\"k\">class</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nc\">Topping</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">Model</span><span class=\"p\">):</span>\n    <span class=\"c1\"># ...</span>\n    <span class=\"k\">pass</span>\n\n\n<span class=\"k\">class</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nc\">Pizza</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">Model</span><span class=\"p\">):</span>\n    <span class=\"c1\"># ...</span>\n    <span class=\"n\">toppings</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">ManyToManyField</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">Topping</span><span class=\"p\">)</span>\n</code></pre></div>\n<p>Tak jak z <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.ForeignKey\" title=\"django.db.models.ForeignKey\"><code class=\"xref py py-class docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">ForeignKey</span></code></a>, możesz też tworzyć <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#recursive-relationships\"><span class=\"std std-ref\">relacje rekursywne</span></a> (obiekt z relacją wiele-do-wielu do samego siebie) i <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#lazy-relationships\"><span class=\"std std-ref\">relacje do modeli jeszcze nie zdefiniowanych</span></a>.</p>\n<p>Sugerowane, ale nie wymagane jest, aby nazwa pola <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.ManyToManyField\" title=\"django.db.models.ManyToManyField\"><code class=\"xref py py-class docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">ManyToManyField</span></code></a> (<code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">toppings</span></code> w przykładzie powyżej) była rzeczownikiem w liczbie mnogiej opisującym zbiór obiektów powiązanego modelu.</p>\n<p>Nie ma znaczenia, który model ma <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.ManyToManyField\" title=\"django.db.models.ManyToManyField\"><code class=\"xref py py-class docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">ManyToManyField</span></code></a>, ale powinieneś umieszczać je tylko w jednym z modeli – nie w obu.</p>\n<p>Zazwyczaj instancje <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.ManyToManyField\" title=\"django.db.models.ManyToManyField\"><code class=\"xref py py-class docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">ManyToManyField</span></code></a> powinny być w obiekcie, który będzie edytowany w formularzu. W powyższym przykładzie <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">toppings</span></code> są w <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">Pizza</span></code> (w odróżnieniu od <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">Topping</span></code> mającego <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.ManyToManyField\" title=\"django.db.models.ManyToManyField\"><code class=\"xref py py-class docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">ManyToManyField</span></code></a> <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">pizzas</span></code> ) ponieważ bardziej naturalnym jest myśleć o pizzach mających składniki niż o składnikach będących na wielu pizzach. W sposób, ja jest to przedstawione powyżej, formularz klasy <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">Pizza</span></code> pozwoliłby użytkownikom wybierać składniki.</p>\n<aside class=\"admonition admonition-seealso\">\n<p class=\"admonition-title\">Zobacz także</p>\n<p>Pełny przykład można znaleźć w artykule <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/topics/db/examples/many_to_many/\"><span class=\"doc\">Przykład modelu w relacji wiele-do-wielu</span></a>.</p>\n</aside>\n<p>Pola <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.ManyToManyField\" title=\"django.db.models.ManyToManyField\"><code class=\"xref py py-class docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">ManyToManyField</span></code></a> też przyjmują kilka dodatkowych argumentów, które są objaśnione w <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#manytomany-arguments\"><span class=\"std std-ref\">dokumentacji pól modelu</span></a>. Te opcje pomagają określić jak relacja powinna działać; wszystkie są opcjonalne.</p>\n</section>\n<section id=\"extra-fields-on-many-to-many-relationships\">\n<span id=\"intermediary-manytomany\"></span><h4>Dodatkowe pola w relacjach wiele-do-wielu<a class=\"heading-anchor\" href=\"#extra-fields-on-many-to-many-relationships\"><span class=\"visually-hidden\">Link to this heading</span><span aria-hidden=\"true\">#</span></a></h4>\n<p>Kiedy masz do czynienia tylko z relacjami wiele-do-wielu takimi jak mieszanie i łączenie pizz i ich składników, standardowe <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.ManyToManyField\" title=\"django.db.models.ManyToManyField\"><code class=\"xref py py-class docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">ManyToManyField</span></code></a> jest wszystkim, czego ci potrzeba. Jednak czasem możesz potrzebować powiązać dane z relacją pomiędzy dwoma modelami.</p>\n<p>Na przykład rozważ przypadek aplikacji śledzącej grupy muzyczne, do których należą muzycy. Pomiędzy osobą a grupami, których jest członkiem, mamy relację wiele-do-wielu, więc mógłbyś użyć <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.ManyToManyField\" title=\"django.db.models.ManyToManyField\"><code class=\"xref py py-class docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">ManyToManyField</span></code></a> jako reprezentacji tej relacji. Jednakże jest wiele detali związanych z członkostwem, które mógłbyś chcieć zbierać, takich jak data, w której osoba dołączyła do grupy.</p>\n<p>Dla takich sytuacji Django pozwala określić model, który będzie użyty do zarządzania relacją wiele-do-wielu. Możesz wtedy umieścić dodatkowe pola w tym pośrednim modelu. Model pośredni jest związany z <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.ManyToManyField\" title=\"django.db.models.ManyToManyField\"><code class=\"xref py py-class docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">ManyToManyField</span></code></a> przez użycie argumentu <code class=\"xref py py-attr docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">through</span></code> do wskazania na model, który będzie się zachowywał jako pośredni. Dla naszego muzycznego przykładu kod wyglądałby jakoś tak:</p>\n<div class=\"code-block\" data-language=\"default\"><div class=\"code-block-toolbar\"><span class=\"code-block-language\">Code</span><button type=\"button\" class=\"copy-button\" data-copy hidden><span class=\"copy-button-label\">Copy</span></button></div><pre role=\"group\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Code code\"><code><span class=\"kn\">from</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nn\">django.db</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"kn\">import</span> <span class=\"n\">models</span>\n\n\n<span class=\"k\">class</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nc\">Person</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">Model</span><span class=\"p\">):</span>\n    <span class=\"n\">name</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">CharField</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">max_length</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"mi\">128</span><span class=\"p\">)</span>\n\n    <span class=\"k\">def</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"fm\">__str__</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"bp\">self</span><span class=\"p\">):</span>\n        <span class=\"k\">return</span> <span class=\"bp\">self</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">name</span>\n\n\n<span class=\"k\">class</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nc\">Group</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">Model</span><span class=\"p\">):</span>\n    <span class=\"n\">name</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">CharField</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">max_length</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"mi\">128</span><span class=\"p\">)</span>\n    <span class=\"n\">members</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">ManyToManyField</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">Person</span><span class=\"p\">,</span> <span class=\"n\">through</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"s2\">&quot;Membership&quot;</span><span class=\"p\">)</span>\n\n    <span class=\"k\">def</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"fm\">__str__</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"bp\">self</span><span class=\"p\">):</span>\n        <span class=\"k\">return</span> <span class=\"bp\">self</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">name</span>\n\n\n<span class=\"k\">class</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nc\">Membership</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">Model</span><span class=\"p\">):</span>\n    <span class=\"n\">person</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">ForeignKey</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">Person</span><span class=\"p\">,</span> <span class=\"n\">on_delete</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">CASCADE</span><span class=\"p\">)</span>\n    <span class=\"n\">group</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">ForeignKey</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">Group</span><span class=\"p\">,</span> <span class=\"n\">on_delete</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">CASCADE</span><span class=\"p\">)</span>\n    <span class=\"n\">date_joined</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">DateField</span><span class=\"p\">()</span>\n    <span class=\"n\">invite_reason</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">CharField</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">max_length</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"mi\">64</span><span class=\"p\">)</span>\n</code></pre></div>\n<p>Kiedy ustawiasz model pośredni, wprost określasz klucze obce do modeli, które wchodzą w skład relacji wiele-do-wielu. Ta deklaracja wprost określa jak są związane te dwa modele.</p>\n<p>Model pośredni ma kilka ograniczeń:</p>\n<ul class=\"simple\">\n<li><p>Twój model pośredni musi zawierać jeden i <em>tylko</em> jeden klucz obcy do źródłowego modelu (w naszym przykładzie byłoby to <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">Group</span></code>), lub musisz podać wprost klucze obce, które Django powinno użyć w relacji używając <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.ManyToManyField.through_fields\" title=\"django.db.models.ManyToManyField.through_fields\"><code class=\"xref py py-attr docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">ManyToManyField.through_fields</span></code></a>. Jeśli masz więcej niż jeden klucz obcy i <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">through_fields</span></code> nie jest podane, zostanie zgłoszony błąd walidacji. Podobne ograniczenie tyczy się klucza obcego na modelu celu relacji (w naszym przykładzie byłoby to <a href=\"#id1\"><span class=\"problematic\" id=\"id2\">``</span></a>Person).</p></li>\n<li><p>Dla modelu, który ma relację wiele-do-wielu do samego siebie przez model pośredni, dwa klucze obce do tego samego modelu są dozwolone, ale będą traktowane jako dwie (różne) strony relacji wiele-do-wielu. Tym niemniej jeśli są <em>więcej</em> niż dwa klucze obce, również musisz określić <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">through_fields</span></code> jak powyżej. W przeciwnym wypadku zostanie zgłoszony błąd walidacji.</p></li>\n</ul>\n<p>Now that you have set up your <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.ManyToManyField\" title=\"django.db.models.ManyToManyField\"><code class=\"xref py py-class docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">ManyToManyField</span></code></a> to use\nyour intermediary model (<code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">Membership</span></code>, in this case), you’re ready to start\ncreating some many-to-many relationships. You do this by creating instances of\nthe intermediate model:</p>\n<div class=\"code-block\" data-language=\"pycon\"><div class=\"code-block-toolbar\"><span class=\"code-block-language\">Python console</span><button type=\"button\" class=\"copy-button\" data-copy hidden><span class=\"copy-button-label\">Copy</span></button></div><pre role=\"group\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Python console code\"><code><span class=\"gp\">&gt;&gt;&gt; </span><span class=\"n\">ringo</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">Person</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">objects</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">create</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">name</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"s2\">&quot;Ringo Starr&quot;</span><span class=\"p\">)</span>\n<span class=\"gp\">&gt;&gt;&gt; </span><span class=\"n\">paul</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">Person</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">objects</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">create</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">name</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"s2\">&quot;Paul McCartney&quot;</span><span class=\"p\">)</span>\n<span class=\"gp\">&gt;&gt;&gt; </span><span class=\"n\">beatles</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">Group</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">objects</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">create</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">name</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"s2\">&quot;The Beatles&quot;</span><span class=\"p\">)</span>\n<span class=\"gp\">&gt;&gt;&gt; </span><span class=\"n\">m1</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">Membership</span><span class=\"p\">(</span>\n<span class=\"gp\">... </span>    <span class=\"n\">person</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"n\">ringo</span><span class=\"p\">,</span>\n<span class=\"gp\">... </span>    <span class=\"n\">group</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"n\">beatles</span><span class=\"p\">,</span>\n<span class=\"gp\">... </span>    <span class=\"n\">date_joined</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"n\">date</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"mi\">1962</span><span class=\"p\">,</span> <span class=\"mi\">8</span><span class=\"p\">,</span> <span class=\"mi\">16</span><span class=\"p\">),</span>\n<span class=\"gp\">... </span>    <span class=\"n\">invite_reason</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"s2\">&quot;Needed a new drummer.&quot;</span><span class=\"p\">,</span>\n<span class=\"gp\">... </span><span class=\"p\">)</span>\n<span class=\"gp\">&gt;&gt;&gt; </span><span class=\"n\">m1</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">save</span><span class=\"p\">()</span>\n<span class=\"gp\">&gt;&gt;&gt; </span><span class=\"n\">beatles</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">members</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">all</span><span class=\"p\">()</span>\n<span class=\"go\">&lt;QuerySet [&lt;Person: Ringo Starr&gt;]&gt;</span>\n<span class=\"gp\">&gt;&gt;&gt; </span><span class=\"n\">ringo</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">group_set</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">all</span><span class=\"p\">()</span>\n<span class=\"go\">&lt;QuerySet [&lt;Group: The Beatles&gt;]&gt;</span>\n<span class=\"gp\">&gt;&gt;&gt; </span><span class=\"n\">m2</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">Membership</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">objects</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">create</span><span class=\"p\">(</span>\n<span class=\"gp\">... </span>    <span class=\"n\">person</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"n\">paul</span><span class=\"p\">,</span>\n<span class=\"gp\">... </span>    <span class=\"n\">group</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"n\">beatles</span><span class=\"p\">,</span>\n<span class=\"gp\">... </span>    <span class=\"n\">date_joined</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"n\">date</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"mi\">1960</span><span class=\"p\">,</span> <span class=\"mi\">8</span><span class=\"p\">,</span> <span class=\"mi\">1</span><span class=\"p\">),</span>\n<span class=\"gp\">... </span>    <span class=\"n\">invite_reason</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"s2\">&quot;Wanted to form a band.&quot;</span><span class=\"p\">,</span>\n<span class=\"gp\">... </span><span class=\"p\">)</span>\n<span class=\"gp\">&gt;&gt;&gt; </span><span class=\"n\">beatles</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">members</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">all</span><span class=\"p\">()</span>\n<span class=\"go\">&lt;QuerySet [&lt;Person: Ringo Starr&gt;, &lt;Person: Paul McCartney&gt;]&gt;</span>\n</code></pre></div>\n<p>You can also use <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/relations/#django.db.models.fields.related.RelatedManager.add\" title=\"django.db.models.fields.related.RelatedManager.add\"><code class=\"xref py py-meth docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">add()</span></code></a>,\n<a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/relations/#django.db.models.fields.related.RelatedManager.create\" title=\"django.db.models.fields.related.RelatedManager.create\"><code class=\"xref py py-meth docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">create()</span></code></a>, or\n<a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/relations/#django.db.models.fields.related.RelatedManager.set\" title=\"django.db.models.fields.related.RelatedManager.set\"><code class=\"xref py py-meth docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">set()</span></code></a> to create\nrelationships, as long as you specify <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">through_defaults</span></code> for any required\nfields:</p>\n<div class=\"code-block\" data-language=\"pycon\"><div class=\"code-block-toolbar\"><span class=\"code-block-language\">Python console</span><button type=\"button\" class=\"copy-button\" data-copy hidden><span class=\"copy-button-label\">Copy</span></button></div><pre role=\"group\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Python console code\"><code><span class=\"gp\">&gt;&gt;&gt; </span><span class=\"n\">beatles</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">members</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">add</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">john</span><span class=\"p\">,</span> <span class=\"n\">through_defaults</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"p\">{</span><span class=\"s2\">&quot;date_joined&quot;</span><span class=\"p\">:</span> <span class=\"n\">date</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"mi\">1960</span><span class=\"p\">,</span> <span class=\"mi\">8</span><span class=\"p\">,</span> <span class=\"mi\">1</span><span class=\"p\">)})</span>\n<span class=\"gp\">&gt;&gt;&gt; </span><span class=\"n\">beatles</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">members</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">create</span><span class=\"p\">(</span>\n<span class=\"gp\">... </span>    <span class=\"n\">name</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"s2\">&quot;George Harrison&quot;</span><span class=\"p\">,</span> <span class=\"n\">through_defaults</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"p\">{</span><span class=\"s2\">&quot;date_joined&quot;</span><span class=\"p\">:</span> <span class=\"n\">date</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"mi\">1960</span><span class=\"p\">,</span> <span class=\"mi\">8</span><span class=\"p\">,</span> <span class=\"mi\">1</span><span class=\"p\">)}</span>\n<span class=\"gp\">... </span><span class=\"p\">)</span>\n<span class=\"gp\">&gt;&gt;&gt; </span><span class=\"n\">beatles</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">members</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">set</span><span class=\"p\">(</span>\n<span class=\"gp\">... </span>    <span class=\"p\">[</span><span class=\"n\">john</span><span class=\"p\">,</span> <span class=\"n\">paul</span><span class=\"p\">,</span> <span class=\"n\">ringo</span><span class=\"p\">,</span> <span class=\"n\">george</span><span class=\"p\">],</span> <span class=\"n\">through_defaults</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"p\">{</span><span class=\"s2\">&quot;date_joined&quot;</span><span class=\"p\">:</span> <span class=\"n\">date</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"mi\">1960</span><span class=\"p\">,</span> <span class=\"mi\">8</span><span class=\"p\">,</span> <span class=\"mi\">1</span><span class=\"p\">)}</span>\n<span class=\"gp\">... </span><span class=\"p\">)</span>\n</code></pre></div>\n<p>Być może będziesz wolał tworzyć instancje pośredniego modelu w sposób bezpośredni.</p>\n<p>If the custom through table defined by the intermediate model does not enforce\nuniqueness on the <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">(model1,</span> <span class=\"pre\">model2)</span></code> pair, allowing multiple values, the\n<a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/relations/#django.db.models.fields.related.RelatedManager.remove\" title=\"django.db.models.fields.related.RelatedManager.remove\"><code class=\"xref py py-meth docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">remove()</span></code></a> call will\nremove all intermediate model instances:</p>\n<div class=\"code-block\" data-language=\"pycon\"><div class=\"code-block-toolbar\"><span class=\"code-block-language\">Python console</span><button type=\"button\" class=\"copy-button\" data-copy hidden><span class=\"copy-button-label\">Copy</span></button></div><pre role=\"group\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Python console code\"><code><span class=\"gp\">&gt;&gt;&gt; </span><span class=\"n\">Membership</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">objects</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">create</span><span class=\"p\">(</span>\n<span class=\"gp\">... </span>    <span class=\"n\">person</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"n\">ringo</span><span class=\"p\">,</span>\n<span class=\"gp\">... </span>    <span class=\"n\">group</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"n\">beatles</span><span class=\"p\">,</span>\n<span class=\"gp\">... </span>    <span class=\"n\">date_joined</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"n\">date</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"mi\">1968</span><span class=\"p\">,</span> <span class=\"mi\">9</span><span class=\"p\">,</span> <span class=\"mi\">4</span><span class=\"p\">),</span>\n<span class=\"gp\">... </span>    <span class=\"n\">invite_reason</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"s2\">&quot;You&#39;ve been gone for a month and we miss you.&quot;</span><span class=\"p\">,</span>\n<span class=\"gp\">... </span><span class=\"p\">)</span>\n<span class=\"gp\">&gt;&gt;&gt; </span><span class=\"n\">beatles</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">members</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">all</span><span class=\"p\">()</span>\n<span class=\"go\">&lt;QuerySet [&lt;Person: Ringo Starr&gt;, &lt;Person: Paul McCartney&gt;, &lt;Person: Ringo Starr&gt;]&gt;</span>\n<span class=\"gp\">&gt;&gt;&gt; </span><span class=\"c1\"># This deletes both of the intermediate model instances for Ringo Starr</span>\n<span class=\"gp\">&gt;&gt;&gt; </span><span class=\"n\">beatles</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">members</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">remove</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">ringo</span><span class=\"p\">)</span>\n<span class=\"gp\">&gt;&gt;&gt; </span><span class=\"n\">beatles</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">members</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">all</span><span class=\"p\">()</span>\n<span class=\"go\">&lt;QuerySet [&lt;Person: Paul McCartney&gt;]&gt;</span>\n</code></pre></div>\n<p>The <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/relations/#django.db.models.fields.related.RelatedManager.clear\" title=\"django.db.models.fields.related.RelatedManager.clear\"><code class=\"xref py py-meth docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">clear()</span></code></a>\nmethod can be used to remove all many-to-many relationships for an instance:</p>\n<div class=\"code-block\" data-language=\"pycon\"><div class=\"code-block-toolbar\"><span class=\"code-block-language\">Python console</span><button type=\"button\" class=\"copy-button\" data-copy hidden><span class=\"copy-button-label\">Copy</span></button></div><pre role=\"group\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Python console code\"><code><span class=\"gp\">&gt;&gt;&gt; </span><span class=\"c1\"># Beatles have broken up</span>\n<span class=\"gp\">&gt;&gt;&gt; </span><span class=\"n\">beatles</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">members</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">clear</span><span class=\"p\">()</span>\n<span class=\"gp\">&gt;&gt;&gt; </span><span class=\"c1\"># Note that this deletes the intermediate model instances</span>\n<span class=\"gp\">&gt;&gt;&gt; </span><span class=\"n\">Membership</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">objects</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">all</span><span class=\"p\">()</span>\n<span class=\"go\">&lt;QuerySet []&gt;</span>\n</code></pre></div>\n<p>Once you have established the many-to-many relationships, you can issue\nqueries. Just as with normal many-to-many relationships, you can query using\nthe attributes of the many-to-many-related model:</p>\n<div class=\"code-block\" data-language=\"pycon\"><div class=\"code-block-toolbar\"><span class=\"code-block-language\">Python console</span><button type=\"button\" class=\"copy-button\" data-copy hidden><span class=\"copy-button-label\">Copy</span></button></div><pre role=\"group\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Python console code\"><code><span class=\"go\"># Find all the groups with a member whose name starts with &#39;Paul&#39;</span>\n<span class=\"gp\">&gt;&gt;&gt; </span><span class=\"n\">Group</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">objects</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">filter</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">members__name__startswith</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"s2\">&quot;Paul&quot;</span><span class=\"p\">)</span>\n<span class=\"go\">&lt;QuerySet [&lt;Group: The Beatles&gt;]&gt;</span>\n</code></pre></div>\n<p>As you are using an intermediate model, you can also query on its attributes:</p>\n<div class=\"code-block\" data-language=\"pycon\"><div class=\"code-block-toolbar\"><span class=\"code-block-language\">Python console</span><button type=\"button\" class=\"copy-button\" data-copy hidden><span class=\"copy-button-label\">Copy</span></button></div><pre role=\"group\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Python console code\"><code><span class=\"go\"># Find all the members of the Beatles that joined after 1 Jan 1961</span>\n<span class=\"gp\">&gt;&gt;&gt; </span><span class=\"n\">Person</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">objects</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">filter</span><span class=\"p\">(</span>\n<span class=\"gp\">... </span>    <span class=\"n\">group__name</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"s2\">&quot;The Beatles&quot;</span><span class=\"p\">,</span> <span class=\"n\">membership__date_joined__gt</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"n\">date</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"mi\">1961</span><span class=\"p\">,</span> <span class=\"mi\">1</span><span class=\"p\">,</span> <span class=\"mi\">1</span><span class=\"p\">)</span>\n<span class=\"gp\">... </span><span class=\"p\">)</span>\n<span class=\"go\">&lt;QuerySet [&lt;Person: Ringo Starr]&gt;</span>\n</code></pre></div>\n<p>If you need to access a membership’s information you may do so by directly\nquerying the <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">Membership</span></code> model:</p>\n<div class=\"code-block\" data-language=\"pycon\"><div class=\"code-block-toolbar\"><span class=\"code-block-language\">Python console</span><button type=\"button\" class=\"copy-button\" data-copy hidden><span class=\"copy-button-label\">Copy</span></button></div><pre role=\"group\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Python console code\"><code><span class=\"gp\">&gt;&gt;&gt; </span><span class=\"n\">ringos_membership</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">Membership</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">objects</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">get</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">group</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"n\">beatles</span><span class=\"p\">,</span> <span class=\"n\">person</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"n\">ringo</span><span class=\"p\">)</span>\n<span class=\"gp\">&gt;&gt;&gt; </span><span class=\"n\">ringos_membership</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">date_joined</span>\n<span class=\"go\">datetime.date(1962, 8, 16)</span>\n<span class=\"gp\">&gt;&gt;&gt; </span><span class=\"n\">ringos_membership</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">invite_reason</span>\n<span class=\"go\">&#39;Needed a new drummer.&#39;</span>\n</code></pre></div>\n<p>Another way to access the same information is by querying the\n<a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/topics/db/queries/#m2m-reverse-relationships\"><span class=\"std std-ref\">many-to-many reverse relationship</span></a> from a\n<code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">Person</span></code> object:</p>\n<div class=\"code-block\" data-language=\"pycon\"><div class=\"code-block-toolbar\"><span class=\"code-block-language\">Python console</span><button type=\"button\" class=\"copy-button\" data-copy hidden><span class=\"copy-button-label\">Copy</span></button></div><pre role=\"group\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Python console code\"><code><span class=\"gp\">&gt;&gt;&gt; </span><span class=\"n\">ringos_membership</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">ringo</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">membership_set</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">get</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">group</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"n\">beatles</span><span class=\"p\">)</span>\n<span class=\"gp\">&gt;&gt;&gt; </span><span class=\"n\">ringos_membership</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">date_joined</span>\n<span class=\"go\">datetime.date(1962, 8, 16)</span>\n<span class=\"gp\">&gt;&gt;&gt; </span><span class=\"n\">ringos_membership</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">invite_reason</span>\n<span class=\"go\">&#39;Needed a new drummer.&#39;</span>\n</code></pre></div>\n</section>\n<section id=\"one-to-one-relationships\">\n<h4>Relacje jeden-do-jednego<a class=\"heading-anchor\" href=\"#one-to-one-relationships\"><span class=\"visually-hidden\">Link to this heading</span><span aria-hidden=\"true\">#</span></a></h4>\n<p>Aby określić relację jeden-do-jednego, użyj <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.OneToOneField\" title=\"django.db.models.OneToOneField\"><code class=\"xref py py-class docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">OneToOneField</span></code></a>. Używa się je jak każdy inny typ <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">Field</span></code>: dodając je jako atrybut klasowy do swojego modelu.</p>\n<p>Najbardziej jest to przydatne na kluczu głównym obiektu, kiedy ten obiekt „rozszerza” inny obiekt w jakiś sposób.</p>\n<p><a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.OneToOneField\" title=\"django.db.models.OneToOneField\"><code class=\"xref py py-class docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">OneToOneField</span></code></a> wymaga argumentu pozycyjnego: klasy, z którą model jest związany.</p>\n<p>Na przykład gdybyś budował bazę danych „miejsc”, zbudowałbyś w bazie danych całkiem standardowe rzeczy jak adres, numer telefonu itp. Następnie, jeśli chciałbyś nadbudować bazę miejsc bazą restauracji, zamiast powtarzać się i powielać te pola w modelu <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">Restaurant</span></code>, mógłbyś modelowi <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">Restaurant</span></code> nadać <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.OneToOneField\" title=\"django.db.models.OneToOneField\"><code class=\"xref py py-class docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">OneToOneField</span></code></a> do <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">Place</span></code> (ponieważ restauracja „jest” miejscem; tak naprawdę, aby to obsłużyć, typowo użyłbyś <a class=\"reference internal\" href=\"#model-inheritance\"><span class=\"std std-ref\">dziedziczenia</span></a>, które tworzy wewnętrzną relację wiele-do-wielu).</p>\n<p>Tak jak z <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.ForeignKey\" title=\"django.db.models.ForeignKey\"><code class=\"xref py py-class docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">ForeignKey</span></code></a>, można tworzyć <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#recursive-relationships\"><span class=\"std std-ref\">relacje rekursywne</span></a> i <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#lazy-relationships\"><span class=\"std std-ref\">relacje do modeli jeszcze nie zdefiniowanych</span></a>.</p>\n<aside class=\"admonition admonition-seealso\">\n<p class=\"admonition-title\">Zobacz także</p>\n<p>Obejrzyj pełen przykład w <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/topics/db/examples/one_to_one/\"><span class=\"doc\">Przykładzie modelu z relacją jeden-do-jednego</span></a>.</p>\n</aside>\n<p>Pola <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.OneToOneField\" title=\"django.db.models.OneToOneField\"><code class=\"xref py py-class docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">OneToOneField</span></code></a> przyjmują też opcjonalny argument <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.OneToOneField.parent_link\" title=\"django.db.models.OneToOneField.parent_link\"><code class=\"xref py py-attr docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">parent_link</span></code></a>.</p>\n<p>Klasy <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.OneToOneField\" title=\"django.db.models.OneToOneField\"><code class=\"xref py py-class docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">OneToOneField</span></code></a> zwykły automatycznie stawać się kluczami głównymi modelu. Tak już się nie dzieje (chociaż możesz ręcznie przekazać argument <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.Field.primary_key\" title=\"django.db.models.Field.primary_key\"><code class=\"xref py py-attr docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">primary_key</span></code></a>, jeśli chcesz). A zatem jest teraz możliwe, aby mieć wiele pól typu <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.OneToOneField\" title=\"django.db.models.OneToOneField\"><code class=\"xref py py-class docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">OneToOneField</span></code></a> w jednym modelu.</p>\n</section>\n</section>\n<section id=\"models-across-files\">\n<h3>Modele w wielu plikach<a class=\"heading-anchor\" href=\"#models-across-files\"><span class=\"visually-hidden\">Link to this heading</span><span aria-hidden=\"true\">#</span></a></h3>\n<p>Mieć relację do pola z innej aplikacji jest całkowicie OK. Aby to zrobić zaimportuj powiązany model na początku pliku, w którym są definicje twoich modeli. Następnie odwołaj się do klasy innego modelu, gdziekolwiek potrzebujesz. Na przykład:</p>\n<div class=\"code-block\" data-language=\"default\"><div class=\"code-block-toolbar\"><span class=\"code-block-language\">Code</span><button type=\"button\" class=\"copy-button\" data-copy hidden><span class=\"copy-button-label\">Copy</span></button></div><pre role=\"group\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Code code\"><code><span class=\"kn\">from</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nn\">django.db</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"kn\">import</span> <span class=\"n\">models</span>\n<span class=\"kn\">from</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nn\">geography.models</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"kn\">import</span> <span class=\"n\">ZipCode</span>\n\n\n<span class=\"k\">class</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nc\">Restaurant</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">Model</span><span class=\"p\">):</span>\n    <span class=\"c1\"># ...</span>\n    <span class=\"n\">zip_code</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">ForeignKey</span><span class=\"p\">(</span>\n        <span class=\"n\">ZipCode</span><span class=\"p\">,</span>\n        <span class=\"n\">on_delete</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">SET_NULL</span><span class=\"p\">,</span>\n        <span class=\"n\">blank</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"kc\">True</span><span class=\"p\">,</span>\n        <span class=\"n\">null</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"kc\">True</span><span class=\"p\">,</span>\n    <span class=\"p\">)</span>\n</code></pre></div>\n</section>\n<section id=\"field-name-restrictions\">\n<h3>Ograniczenia nazw pól<a class=\"heading-anchor\" href=\"#field-name-restrictions\"><span class=\"visually-hidden\">Link to this heading</span><span aria-hidden=\"true\">#</span></a></h3>\n<p>Django ma pewne restrykcje dotyczące nazw pól modelu:</p>\n<ol class=\"arabic\">\n<li><p>A field name cannot be a Python reserved word, because that would result\nin a Python syntax error. For example:</p>\n<div class=\"code-block\" data-language=\"text\"><div class=\"code-block-toolbar\"><span class=\"code-block-language\">Text</span><button type=\"button\" class=\"copy-button\" data-copy hidden><span class=\"copy-button-label\">Copy</span></button></div><pre role=\"group\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Text code\"><code>class Example(models.Model):\n    pass = models.IntegerField() # &#39;pass&#39; is a reserved word!\n</code></pre></div>\n</li>\n<li><p>Nazwa pola nie może zawierać więcej niż jednego znaku podkreślenia z rzędu z powodu sposobu, w jaki działa składnia lookupu w kwerendach. Na przykład:</p>\n<div class=\"code-block\" data-language=\"default\"><div class=\"code-block-toolbar\"><span class=\"code-block-language\">Code</span><button type=\"button\" class=\"copy-button\" data-copy hidden><span class=\"copy-button-label\">Copy</span></button></div><pre role=\"group\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Code code\"><code><span class=\"k\">class</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nc\">Example</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">Model</span><span class=\"p\">):</span>\n    <span class=\"n\">foo__bar</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">IntegerField</span><span class=\"p\">()</span>  <span class=\"c1\"># &#39;foo__bar&#39; has two underscores!</span>\n</code></pre></div>\n</li>\n<li><p>Nazwa pola nie może kończyć się znakiem podkreślenia, z podobnych powodów.</p></li>\n</ol>\n<p>Bądź co bądź te ograniczenia można obejść, ponieważ nazwa pola nie musi koniecznie zgadzać się z nazwą kolumny w twojej bazie danych. Sprawdź opcję <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.Field.db_column\" title=\"django.db.models.Field.db_column\"><code class=\"xref py py-attr docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">db_column</span></code></a>.</p>\n<p>Zarezerwowane słowa SQL takie jak <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">join</span></code>, <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">where</span></code> i <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">select</span></code> <em>są</em> dozwolone jako nazwy pola modelu, ponieważ Django escape’uje wszystkie nazwy tabel i kolumn w bazie danych w każdej podstawowej kwerendzie SQL. Używa składni cudzysłowów twojego konkretnego silnika bazy danych.</p>\n</section>\n<section id=\"custom-field-types\">\n<h3>Własne typy pól<a class=\"heading-anchor\" href=\"#custom-field-types\"><span class=\"visually-hidden\">Link to this heading</span><span aria-hidden=\"true\">#</span></a></h3>\n<p>Jeśli żadne z istniejących pól modelu nie może sprostać twoim oczekiwaniom lub jeśli chcesz skorzystać jakichś mniej powszechnych typach kolumn bazy danych, możesz stworzyć swoją własną klasę pola. W pełni opisane tworzenie własnych pól jest opisane w <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/howto/custom-model-fields/\"><span class=\"doc\">Jak utworzyć własne modele pól</span></a>.</p>\n</section>\n</section>\n<section id=\"meta-options\">\n<span id=\"id3\"></span><h2>Opcje <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">Meta</span></code><a class=\"heading-anchor\" href=\"#meta-options\"><span class=\"visually-hidden\">Link to this heading</span><span aria-hidden=\"true\">#</span></a></h2>\n<p>Określ metadane swojego modelu używając wewnętrznego <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">class</span> <span class=\"pre\">Meta</span></code>, w ten sposób:</p>\n<div class=\"code-block\" data-language=\"default\"><div class=\"code-block-toolbar\"><span class=\"code-block-language\">Code</span><button type=\"button\" class=\"copy-button\" data-copy hidden><span class=\"copy-button-label\">Copy</span></button></div><pre role=\"group\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Code code\"><code><span class=\"kn\">from</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nn\">django.db</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"kn\">import</span> <span class=\"n\">models</span>\n\n\n<span class=\"k\">class</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nc\">Ox</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">Model</span><span class=\"p\">):</span>\n    <span class=\"n\">horn_length</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">IntegerField</span><span class=\"p\">()</span>\n\n    <span class=\"k\">class</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nc\">Meta</span><span class=\"p\">:</span>\n        <span class=\"n\">ordering</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"p\">[</span><span class=\"s2\">&quot;horn_length&quot;</span><span class=\"p\">]</span>\n        <span class=\"n\">verbose_name_plural</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"s2\">&quot;oxen&quot;</span>\n</code></pre></div>\n<p>Metadanymi modelu jest „wszystko, co nie jest polem”, tak jak opcje porządku (<a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/options/#django.db.models.Options.ordering\" title=\"django.db.models.Options.ordering\"><code class=\"xref py py-attr docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">ordering</span></code></a>), nazwa tabeli w bazie danych (<a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/options/#django.db.models.Options.db_table\" title=\"django.db.models.Options.db_table\"><code class=\"xref py py-attr docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">db_table</span></code></a>) lub pojedyncze i mnogie nazwy do czytelne dla człowieka (<a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/options/#django.db.models.Options.verbose_name\" title=\"django.db.models.Options.verbose_name\"><code class=\"xref py py-attr docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">verbose_name</span></code></a> i <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/options/#django.db.models.Options.verbose_name_plural\" title=\"django.db.models.Options.verbose_name_plural\"><code class=\"xref py py-attr docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">verbose_name_plural</span></code></a>). Żadne z nich nie jest wymagane a dodawanie <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">class</span> <span class=\"pre\">Meta</span></code> do modelu jest całkowicie opcjonalne.</p>\n<p>Pełną listę wszystkich możliwych opcji <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">Meta</span></code> możesz znaleźć w <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/options/\"><span class=\"doc\">dokumentacji opcji modelu</span></a>.</p>\n</section>\n<section id=\"model-attributes\">\n<span id=\"id4\"></span><h2>Atrybuty modelu<a class=\"heading-anchor\" href=\"#model-attributes\"><span class=\"visually-hidden\">Link to this heading</span><span aria-hidden=\"true\">#</span></a></h2>\n<dl class=\"simple\">\n<dt><code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">objects</span></code></dt><dd><p>Najważniejszym atrybutem modelu jest <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/topics/db/managers/#django.db.models.Manager\" title=\"django.db.models.Manager\"><code class=\"xref py py-class docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">Manager</span></code></a>. To interfejs, przez który operacje kwerend bazy danych są przekazywane modelom Django i jest używany do <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/topics/db/queries/#retrieving-objects\"><span class=\"std std-ref\">pobierania instancji</span></a> z bazy danych. Jeśli nie jest określony własny <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">Manager</span></code>, jego domyślną nazwą jest <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/class/#django.db.models.Model.objects\" title=\"django.db.models.Model.objects\"><code class=\"xref py py-attr docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">objects</span></code></a>. Do menadżerów dostęp można uzyskać tylko przez klasy modeli, nie przez instancje modeli.</p>\n</dd>\n</dl>\n</section>\n<section id=\"model-methods\">\n<span id=\"id5\"></span><h2>Metody modelu<a class=\"heading-anchor\" href=\"#model-methods\"><span class=\"visually-hidden\">Link to this heading</span><span aria-hidden=\"true\">#</span></a></h2>\n<p>Określaj własne metody w modelu, aby dodać własną funkcjonalność do swoich obiektów „na poziomie wiersza”. Podczas gdy metody klasy <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/topics/db/managers/#django.db.models.Manager\" title=\"django.db.models.Manager\"><code class=\"xref py py-class docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">Manager</span></code></a> są przeznaczone do robienia rzeczy „na całej tabeli”, metody modelu powinny działaś na poszczególnej instancji modelu.</p>\n<p>To cenna technika na trzymanie logiki biznesowej w jednym miejscu – model.</p>\n<p>Na przykład ten model ma kilka własnych metod:</p>\n<div class=\"code-block\" data-language=\"default\"><div class=\"code-block-toolbar\"><span class=\"code-block-language\">Code</span><button type=\"button\" class=\"copy-button\" data-copy hidden><span class=\"copy-button-label\">Copy</span></button></div><pre role=\"group\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Code code\"><code><span class=\"kn\">from</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nn\">django.db</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"kn\">import</span> <span class=\"n\">models</span>\n\n\n<span class=\"k\">class</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nc\">Person</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">Model</span><span class=\"p\">):</span>\n    <span class=\"n\">first_name</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">CharField</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">max_length</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"mi\">50</span><span class=\"p\">)</span>\n    <span class=\"n\">last_name</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">CharField</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">max_length</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"mi\">50</span><span class=\"p\">)</span>\n    <span class=\"n\">birth_date</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">DateField</span><span class=\"p\">()</span>\n\n    <span class=\"k\">def</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nf\">baby_boomer_status</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"bp\">self</span><span class=\"p\">):</span>\n        <span class=\"s2\">&quot;Returns the person&#39;s baby-boomer status.&quot;</span>\n        <span class=\"kn\">import</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nn\">datetime</span>\n\n        <span class=\"k\">if</span> <span class=\"bp\">self</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">birth_date</span> <span class=\"o\">&lt;</span> <span class=\"n\">datetime</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">date</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"mi\">1945</span><span class=\"p\">,</span> <span class=\"mi\">8</span><span class=\"p\">,</span> <span class=\"mi\">1</span><span class=\"p\">):</span>\n            <span class=\"k\">return</span> <span class=\"s2\">&quot;Pre-boomer&quot;</span>\n        <span class=\"k\">elif</span> <span class=\"bp\">self</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">birth_date</span> <span class=\"o\">&lt;</span> <span class=\"n\">datetime</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">date</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"mi\">1965</span><span class=\"p\">,</span> <span class=\"mi\">1</span><span class=\"p\">,</span> <span class=\"mi\">1</span><span class=\"p\">):</span>\n            <span class=\"k\">return</span> <span class=\"s2\">&quot;Baby boomer&quot;</span>\n        <span class=\"k\">else</span><span class=\"p\">:</span>\n            <span class=\"k\">return</span> <span class=\"s2\">&quot;Post-boomer&quot;</span>\n\n    <span class=\"nd\">@property</span>\n    <span class=\"k\">def</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nf\">full_name</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"bp\">self</span><span class=\"p\">):</span>\n        <span class=\"s2\">&quot;Returns the person&#39;s full name.&quot;</span>\n        <span class=\"k\">return</span> <span class=\"sa\">f</span><span class=\"s2\">&quot;</span><span class=\"si\">{</span><span class=\"bp\">self</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">first_name</span><span class=\"si\">}</span><span class=\"s2\"> </span><span class=\"si\">{</span><span class=\"bp\">self</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">last_name</span><span class=\"si\">}</span><span class=\"s2\">&quot;</span>\n</code></pre></div>\n<p>Ostatnia metoda w tym przykładzie to <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/glossary/#term-property\"><span class=\"xref std std-term\">property</span></a>.</p>\n<p><span class=\"xref std std-ref\">Dokumentacja instancji modelu</span> zawiera pełną listę <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/instances/#model-instance-methods\"><span class=\"std std-ref\">metod automatycznie dawanych każdemu modelowi</span></a>. Możesz nadpisać większość z nich – patrz <a class=\"reference internal\" href=\"#overriding-predefined-model-methods\">nadpisywanie predefiniowanych metod modelu</a> poniżej – ale jest kilka, które prawie zawsze będziesz chciał określić:</p>\n<dl>\n<dt><a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/instances/#django.db.models.Model.__str__\" title=\"django.db.models.Model.__str__\"><code class=\"xref py py-meth docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">__str__()</span></code></a></dt><dd><p>„Magiczna metoda” Pythona, która zwraca reprezentację w ciągu znaków dowolnego obiektu. Tego używać będzie Python i Django, kiedykolwiek na instancji modelu wymusimy wyświetlenie jako prosty ciąg znaków. W szczególności dzieje się to, kiedy wyświetlamy obiekt w interaktywnej konsoli lub w panelu administracyjnym.</p>\n<p>Zawsze będziesz chciał określić tę metodę; domyślna jest zupełnie nie pomocna.</p>\n</dd>\n<dt><a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/instances/#django.db.models.Model.get_absolute_url\" title=\"django.db.models.Model.get_absolute_url\"><code class=\"xref py py-meth docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">get_absolute_url()</span></code></a></dt><dd><p>Mówi Django jak wyliczać URL dla obiektu. Django używa go w swoim interfejsie admina i za każdym razem, gdy potrzebuje ustalić URL dla obiektu.</p>\n<p>Każdy obiekt, który ma URL, który określa go jednoznacznie, powinien mieć zdefiniowaną tę metodę.</p>\n</dd>\n</dl>\n<section id=\"overriding-predefined-model-methods\">\n<span id=\"overriding-model-methods\"></span><h3>Nadpisywanie predefiniowanych metod modelu<a class=\"heading-anchor\" href=\"#overriding-predefined-model-methods\"><span class=\"visually-hidden\">Link to this heading</span><span aria-hidden=\"true\">#</span></a></h3>\n<p>Jest jeszcze jeden zbiór <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/instances/#model-instance-methods\"><span class=\"std std-ref\">metod modelu</span></a>, który zawiera zestaw zachowań bazodanowych, które będziesz chciał zmieniać. W szczególności będziesz często chciał zmieniać sposób, w jaki działają <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/instances/#django.db.models.Model.save\" title=\"django.db.models.Model.save\"><code class=\"xref py py-meth docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">save()</span></code></a> i <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/instances/#django.db.models.Model.delete\" title=\"django.db.models.Model.delete\"><code class=\"xref py py-meth docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">delete()</span></code></a>.</p>\n<p>Możesz nadpisać te metody (i każdą inną metodę modelu), aby zmienić ich zachowanie.</p>\n<p>Klasycznym przypadkiem użycia dla nadpisania wbudowanych metod jest jeśli chcesz, by coś się działo za każdym razem, gdy zapisujesz obiekt. Na przykład (patrz <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/instances/#django.db.models.Model.save\" title=\"django.db.models.Model.save\"><code class=\"xref py py-meth docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">save()</span></code></a> po dokumentację parametrów, które akceptuje):</p>\n<div class=\"code-block\" data-language=\"default\"><div class=\"code-block-toolbar\"><span class=\"code-block-language\">Code</span><button type=\"button\" class=\"copy-button\" data-copy hidden><span class=\"copy-button-label\">Copy</span></button></div><pre role=\"group\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Code code\"><code><span class=\"kn\">from</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nn\">django.db</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"kn\">import</span> <span class=\"n\">models</span>\n\n\n<span class=\"k\">class</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nc\">Blog</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">Model</span><span class=\"p\">):</span>\n    <span class=\"n\">name</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">CharField</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">max_length</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"mi\">100</span><span class=\"p\">)</span>\n    <span class=\"n\">tagline</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">TextField</span><span class=\"p\">()</span>\n\n    <span class=\"k\">def</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nf\">save</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"bp\">self</span><span class=\"p\">,</span> <span class=\"o\">*</span><span class=\"n\">args</span><span class=\"p\">,</span> <span class=\"o\">**</span><span class=\"n\">kwargs</span><span class=\"p\">):</span>\n        <span class=\"n\">do_something</span><span class=\"p\">()</span>\n        <span class=\"nb\">super</span><span class=\"p\">()</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">save</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"o\">*</span><span class=\"n\">args</span><span class=\"p\">,</span> <span class=\"o\">**</span><span class=\"n\">kwargs</span><span class=\"p\">)</span>  <span class=\"c1\"># Call the &quot;real&quot; save() method.</span>\n        <span class=\"n\">do_something_else</span><span class=\"p\">()</span>\n</code></pre></div>\n<p>Możesz też zapobiec zapisaniu:</p>\n<div class=\"code-block\" data-language=\"default\"><div class=\"code-block-toolbar\"><span class=\"code-block-language\">Code</span><button type=\"button\" class=\"copy-button\" data-copy hidden><span class=\"copy-button-label\">Copy</span></button></div><pre role=\"group\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Code code\"><code><span class=\"kn\">from</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nn\">django.db</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"kn\">import</span> <span class=\"n\">models</span>\n\n\n<span class=\"k\">class</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nc\">Blog</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">Model</span><span class=\"p\">):</span>\n    <span class=\"n\">name</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">CharField</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">max_length</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"mi\">100</span><span class=\"p\">)</span>\n    <span class=\"n\">tagline</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">TextField</span><span class=\"p\">()</span>\n\n    <span class=\"k\">def</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nf\">save</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"bp\">self</span><span class=\"p\">,</span> <span class=\"o\">*</span><span class=\"n\">args</span><span class=\"p\">,</span> <span class=\"o\">**</span><span class=\"n\">kwargs</span><span class=\"p\">):</span>\n        <span class=\"k\">if</span> <span class=\"bp\">self</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">name</span> <span class=\"o\">==</span> <span class=\"s2\">&quot;Yoko Ono&#39;s blog&quot;</span><span class=\"p\">:</span>\n            <span class=\"k\">return</span>  <span class=\"c1\"># Yoko shall never have her own blog!</span>\n        <span class=\"k\">else</span><span class=\"p\">:</span>\n            <span class=\"nb\">super</span><span class=\"p\">()</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">save</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"o\">*</span><span class=\"n\">args</span><span class=\"p\">,</span> <span class=\"o\">**</span><span class=\"n\">kwargs</span><span class=\"p\">)</span>  <span class=\"c1\"># Call the &quot;real&quot; save() method.</span>\n</code></pre></div>\n<p>Ważne jest, by pamiętać, aby wywoływać metody nadklasy – to ten fragment z <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">super().save(*args,</span> <span class=\"pre\">**kwargs)</span></code> – aby na pewno zapisać obiekt do bazy danych. Jeśli zapomnisz wywołać metodę nadklasy, nie wykona się domyślne działanie i baza danych nie zostanie dotknięta.</p>\n<p>Ważne jest też, abyś przekazał argumenty, które mogą zostać przekazane do metody modelu – to robi kawałek <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">*args,</span> <span class=\"pre\">**kwargs</span></code>. Django będzie od czasu do czasu rozszerzało możliwości wbudowanych metod modelu dodając nowe argumenty. Używając <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">*args,</span> <span class=\"pre\">**kwargs</span></code> w definicjach swoich metod masz gwarancję, że twój kod będzie automatycznie wspierał te argumenty, gdy zostaną dodane.</p>\n<p>If you wish to update a field value in the <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/instances/#django.db.models.Model.save\" title=\"django.db.models.Model.save\"><code class=\"xref py py-meth docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">save()</span></code></a> method, you may\nalso want to have this field added to the <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">update_fields</span></code> keyword argument.\nThis will ensure the field is saved when <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">update_fields</span></code> is specified. For\nexample:</p>\n<div class=\"code-block\" data-language=\"default\"><div class=\"code-block-toolbar\"><span class=\"code-block-language\">Code</span><button type=\"button\" class=\"copy-button\" data-copy hidden><span class=\"copy-button-label\">Copy</span></button></div><pre role=\"group\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Code code\"><code><span class=\"kn\">from</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nn\">django.db</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"kn\">import</span> <span class=\"n\">models</span>\n<span class=\"kn\">from</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nn\">django.utils.text</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"kn\">import</span> <span class=\"n\">slugify</span>\n\n\n<span class=\"k\">class</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nc\">Blog</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">Model</span><span class=\"p\">):</span>\n    <span class=\"n\">name</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">CharField</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">max_length</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"mi\">100</span><span class=\"p\">)</span>\n    <span class=\"n\">slug</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">TextField</span><span class=\"p\">()</span>\n\n    <span class=\"k\">def</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nf\">save</span><span class=\"p\">(</span>\n        <span class=\"bp\">self</span><span class=\"p\">,</span> <span class=\"n\">force_insert</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"kc\">False</span><span class=\"p\">,</span> <span class=\"n\">force_update</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"kc\">False</span><span class=\"p\">,</span> <span class=\"n\">using</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"kc\">None</span><span class=\"p\">,</span> <span class=\"n\">update_fields</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"kc\">None</span>\n    <span class=\"p\">):</span>\n        <span class=\"bp\">self</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">slug</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">slugify</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"bp\">self</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">name</span><span class=\"p\">)</span>\n        <span class=\"k\">if</span> <span class=\"n\">update_fields</span> <span class=\"ow\">is</span> <span class=\"ow\">not</span> <span class=\"kc\">None</span> <span class=\"ow\">and</span> <span class=\"s2\">&quot;name&quot;</span> <span class=\"ow\">in</span> <span class=\"n\">update_fields</span><span class=\"p\">:</span>\n            <span class=\"n\">update_fields</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"p\">{</span><span class=\"s2\">&quot;slug&quot;</span><span class=\"p\">}</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">union</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">update_fields</span><span class=\"p\">)</span>\n        <span class=\"nb\">super</span><span class=\"p\">()</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">save</span><span class=\"p\">(</span>\n            <span class=\"n\">force_insert</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"n\">force_insert</span><span class=\"p\">,</span>\n            <span class=\"n\">force_update</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"n\">force_update</span><span class=\"p\">,</span>\n            <span class=\"n\">using</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"n\">using</span><span class=\"p\">,</span>\n            <span class=\"n\">update_fields</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"n\">update_fields</span><span class=\"p\">,</span>\n        <span class=\"p\">)</span>\n</code></pre></div>\n<p>See <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/instances/#ref-models-update-fields\"><span class=\"std std-ref\">Specifying which fields to save</span></a> for more details.</p>\n<aside class=\"admonition-overridden-model-methods-are-not-called-on-bulk-operations admonition\">\n<p class=\"admonition-title\">Nadpisane metody modelu nie są wołane przy operacjach zbiorczych</p>\n<p>Zwróć uwagę, że metoda <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/instances/#django.db.models.Model.delete\" title=\"django.db.models.Model.delete\"><code class=\"xref py py-meth docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">delete()</span></code></a> obiektu niekoniecznie jest wywoływana, gdy <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/topics/db/queries/#topics-db-queries-delete\"><span class=\"std std-ref\">usuwa się obiekty zbiorczo przy użyciu QuerySetu</span></a> lub w rezultacie <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.ForeignKey.on_delete\" title=\"django.db.models.ForeignKey.on_delete\"><code class=\"xref py py-attr docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">usuwania</span> <span class=\"pre\">kaskadowego</span></code></a>. Aby mieć pewność, że twoja własna logika usuwania się wykona, możesz użyć sygnałów <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/signals/#django.db.models.signals.pre_delete\" title=\"django.db.models.signals.pre_delete\"><code class=\"xref py py-data docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">pre_delete</span></code></a> i/lub <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/signals/#django.db.models.signals.post_delete\" title=\"django.db.models.signals.post_delete\"><code class=\"xref py py-data docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">post_delete</span></code></a>.</p>\n<p>Niestety nie ma obejścia przy zbiorczym <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/querysets/#django.db.models.query.QuerySet.bulk_create\" title=\"django.db.models.query.QuerySet.bulk_create\"><code class=\"xref py py-meth docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">tworzeniu</span></code></a> i <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/querysets/#django.db.models.query.QuerySet.update\" title=\"django.db.models.query.QuerySet.update\"><code class=\"xref py py-meth docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">aktualizacji</span></code></a> obiektów, jako że żadna z metod <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/instances/#django.db.models.Model.save\" title=\"django.db.models.Model.save\"><code class=\"xref py py-meth docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">save()</span></code></a>, <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/signals/#django.db.models.signals.pre_save\" title=\"django.db.models.signals.pre_save\"><code class=\"xref py py-data docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">pre_save</span></code></a>, and <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/signals/#django.db.models.signals.post_save\" title=\"django.db.models.signals.post_save\"><code class=\"xref py py-data docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">post_save</span></code></a> nie są wywoływane.</p>\n</aside>\n</section>\n<section id=\"executing-custom-sql\">\n<h3>Wykonywanie własnego SQL-a<a class=\"heading-anchor\" href=\"#executing-custom-sql\"><span class=\"visually-hidden\">Link to this heading</span><span aria-hidden=\"true\">#</span></a></h3>\n<p>Innym powszechnym wzorcem jest pisanie własnych zapytań SQL w metodach modeli i metodach modułowych. Więcej szczegółów na temat używania surowego SQL-a znajdziesz w dokumentacji na temat <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/topics/db/sql/\"><span class=\"doc\">używania surowego SQL-a</span></a>.</p>\n</section>\n</section>\n<section id=\"model-inheritance\">\n<span id=\"id6\"></span><h2>Dziedziczenie modeli<a class=\"heading-anchor\" href=\"#model-inheritance\"><span class=\"visually-hidden\">Link to this heading</span><span aria-hidden=\"true\">#</span></a></h2>\n<p>Dziedziczenie modeli w Django działa prawie identycznie do sposobu, w jaki normalne dziedziczenie klas działa w Pythonie, ale podstawy z początku strony wciąż nas obowiązują. To znaczy, że klasa bazowa powinna dziedziczyć po <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/instances/#django.db.models.Model\" title=\"django.db.models.Model\"><code class=\"xref py py-class docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">django.db.models.Model</span></code></a>.</p>\n<p>Jedyna decyzja, którą musisz podjąć, to czy chcesz, aby modele-rodzice były modelami na swoich własnych prawach (ze swoimi własnymi tabelami w bazie danych), czy rodzice mają być tylko posiadaczami wspólnych informacji, które będą widoczne jedynie przez modele potomne.</p>\n<p>Są trzy style dziedziczenia, które są możliwe w Django.</p>\n<ol class=\"arabic simple\">\n<li><p>Często będziesz potrzebował klasy-rodzica tylko do trzymania informacji, których nie chcesz wpisywać dla każdego modelu potomnego. Ta klasa nie będzie nigdy używana osobno, więc <a class=\"reference internal\" href=\"#abstract-base-classes\"><span class=\"std std-ref\">Abstrakcyjne klasy bazowe</span></a> są tym, czego szukasz.</p></li>\n<li><p>Jeśli dziedziczysz po istniejącym modelu (być może czymś z całkowicie innej aplikacji) i chcesz, aby każdy model miał swoją własną tabelę w bazie danych, <a class=\"reference internal\" href=\"#multi-table-inheritance\"><span class=\"std std-ref\">Dziedziczenie wielotabelowe</span></a> jest właściwą drogą.</p></li>\n<li><p>Ostatecznie jeśli chcesz zmienić zachowanie modelu tylko na poziomie Pythona, bez zmiany pól modelu w żaden sposób, możesz użyć <a class=\"reference internal\" href=\"#proxy-models\"><span class=\"std std-ref\">Modele proxy</span></a>.</p></li>\n</ol>\n<section id=\"abstract-base-classes\">\n<span id=\"id7\"></span><h3>Abstrakcyjne klasy bazowe<a class=\"heading-anchor\" href=\"#abstract-base-classes\"><span class=\"visually-hidden\">Link to this heading</span><span aria-hidden=\"true\">#</span></a></h3>\n<p>Abstrakcyjne modele bazowe przydają się, gdy chcesz umieścić jakieś wspólne informacje w kilku innych modelach. Piszesz swoją klasę bazową i umieszczasz <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">abstract=True</span></code> w klasie <a class=\"reference internal\" href=\"#meta-options\"><span class=\"std std-ref\">Meta</span></a>. Ten model w konsekwencji nie będzie używany do stworzenia żadnej tabeli w bazie danych. Zamiast tego, gdy zostanie użyty jako klasa bazowa dla innych modeli, jego pola zostaną dodane do tabel klasy potomnej.</p>\n<p>Przykład:</p>\n<div class=\"code-block\" data-language=\"default\"><div class=\"code-block-toolbar\"><span class=\"code-block-language\">Code</span><button type=\"button\" class=\"copy-button\" data-copy hidden><span class=\"copy-button-label\">Copy</span></button></div><pre role=\"group\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Code code\"><code><span class=\"kn\">from</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nn\">django.db</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"kn\">import</span> <span class=\"n\">models</span>\n\n\n<span class=\"k\">class</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nc\">CommonInfo</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">Model</span><span class=\"p\">):</span>\n    <span class=\"n\">name</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">CharField</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">max_length</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"mi\">100</span><span class=\"p\">)</span>\n    <span class=\"n\">age</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">PositiveIntegerField</span><span class=\"p\">()</span>\n\n    <span class=\"k\">class</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nc\">Meta</span><span class=\"p\">:</span>\n        <span class=\"n\">abstract</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"kc\">True</span>\n\n\n<span class=\"k\">class</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nc\">Student</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">CommonInfo</span><span class=\"p\">):</span>\n    <span class=\"n\">home_group</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">CharField</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">max_length</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"mi\">5</span><span class=\"p\">)</span>\n</code></pre></div>\n<p>Model <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">Student</span></code> będzie miał trzy pola: <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">name</span></code>, <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">age</span></code> i <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">home_group</span></code>. Model <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">CommonInfo</span></code> nie może być używany jako normalny model Django, jako że jest abstrakcyjną klasą bazową. Nie generuje tabeli w bazie danych ani nie ma menadżera i nie może być zinstancjonowany ani bezpośrednio zapisany.</p>\n<p>Pola odziedziczone z abstrakcyjnych klas bazowych mogą być nadpisane innym polem lub wartością, lub usunięte przy użyciu <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">None</span></code>.</p>\n<p>W wielu użyciach ten typ dziedziczenia modelu będzie dokładnie tym, czego chcesz. Dostarcza on sposobu na wydzielenie wspólnych informacji na poziomie Pythona, wciąż tworząc tylko jedną tabelę na model potomny na poziomie bazy danych.</p>\n<section id=\"meta-inheritance\">\n<h4>Dziedziczenie <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">Meta</span></code><a class=\"heading-anchor\" href=\"#meta-inheritance\"><span class=\"visually-hidden\">Link to this heading</span><span aria-hidden=\"true\">#</span></a></h4>\n<p>Gdy tworzona jest abstrakcyjna klasa bazowa, Django udostępnia każdą wewnętrzną klasę <a class=\"reference internal\" href=\"#meta-options\"><span class=\"std std-ref\">Meta</span></a>, którą zadeklarujesz w bazowej klasie, jako atrybut. Jeśli klasa potomna nie deklaruje swojej własnej klasy <a class=\"reference internal\" href=\"#meta-options\"><span class=\"std std-ref\">Meta</span></a>, odziedziczy <a class=\"reference internal\" href=\"#meta-options\"><span class=\"std std-ref\">Meta</span></a> rodzica. Jeśli potomek chce rozszerzyć klasę <a class=\"reference internal\" href=\"#meta-options\"><span class=\"std std-ref\">Meta</span></a> rodzica, może po nim dziedziczyć. Na przykład:</p>\n<div class=\"code-block\" data-language=\"default\"><div class=\"code-block-toolbar\"><span class=\"code-block-language\">Code</span><button type=\"button\" class=\"copy-button\" data-copy hidden><span class=\"copy-button-label\">Copy</span></button></div><pre role=\"group\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Code code\"><code><span class=\"kn\">from</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nn\">django.db</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"kn\">import</span> <span class=\"n\">models</span>\n\n\n<span class=\"k\">class</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nc\">CommonInfo</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">Model</span><span class=\"p\">):</span>\n    <span class=\"c1\"># ...</span>\n    <span class=\"k\">class</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nc\">Meta</span><span class=\"p\">:</span>\n        <span class=\"n\">abstract</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"kc\">True</span>\n        <span class=\"n\">ordering</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"p\">[</span><span class=\"s2\">&quot;name&quot;</span><span class=\"p\">]</span>\n\n\n<span class=\"k\">class</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nc\">Student</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">CommonInfo</span><span class=\"p\">):</span>\n    <span class=\"c1\"># ...</span>\n    <span class=\"k\">class</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nc\">Meta</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">CommonInfo</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">Meta</span><span class=\"p\">):</span>\n        <span class=\"n\">db_table</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"s2\">&quot;student_info&quot;</span>\n</code></pre></div>\n<p>Django dostosowuje jedną rzecz w klasie <a class=\"reference internal\" href=\"#meta-options\"><span class=\"std std-ref\">Meta</span></a> abstrakcyjnej klasy bazowej: przed zainstalowaniem atrybutu <a class=\"reference internal\" href=\"#meta-options\"><span class=\"std std-ref\">Meta</span></a> ustawia <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">abstract=False</span></code>. To powoduje, że dzieci abstrakcyjnych klas bazowych nie staną się automatycznie same klasami abstrakcyjnymi. Aby stworzyć abstrakcyjną klasę bazową, która dziedziczy z innej abstrakcyjnej klasy bazowej, musisz wprost ustawić <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">abstract=True</span></code> w klasie potomnej.</p>\n<p>Niektórych atrybutów nie ma sensu umieszczać w klasie <a class=\"reference internal\" href=\"#meta-options\"><span class=\"std std-ref\">Meta</span></a> abstrakcyjnej klasy bazowej. Na przykład umieszczenie <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">db_table</span></code> oznaczałoby, że wszystkie potomne klasy (te, które nie określą swojego własnego <a class=\"reference internal\" href=\"#meta-options\"><span class=\"std std-ref\">Meta</span></a>) używałyby tej samej tabeli bazodanowej, a jest prawie pewne, że tego nie chcesz.</p>\n<p>Z powodu tego, w jaki sposób działa dziedziczenie w Pythonie, jeśli klasa potomna dziedziczy z wielu abstrakcyjnych klas bazowych, tylko opcje <a class=\"reference internal\" href=\"#meta-options\"><span class=\"std std-ref\">Meta</span></a> z pierwszej wymienionej klasy będą odziedziczone domyślnie. Aby odziedziczyć opcje <a class=\"reference internal\" href=\"#meta-options\"><span class=\"std std-ref\">Meta</span></a> z wielu abstrakcyjnych klas bazowych, musisz zadeklarować dziedziczenie <a class=\"reference internal\" href=\"#meta-options\"><span class=\"std std-ref\">Meta</span></a>. Na przykład:</p>\n<div class=\"code-block\" data-language=\"default\"><div class=\"code-block-toolbar\"><span class=\"code-block-language\">Code</span><button type=\"button\" class=\"copy-button\" data-copy hidden><span class=\"copy-button-label\">Copy</span></button></div><pre role=\"group\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Code code\"><code><span class=\"kn\">from</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nn\">django.db</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"kn\">import</span> <span class=\"n\">models</span>\n\n\n<span class=\"k\">class</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nc\">CommonInfo</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">Model</span><span class=\"p\">):</span>\n    <span class=\"n\">name</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">CharField</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">max_length</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"mi\">100</span><span class=\"p\">)</span>\n    <span class=\"n\">age</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">PositiveIntegerField</span><span class=\"p\">()</span>\n\n    <span class=\"k\">class</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nc\">Meta</span><span class=\"p\">:</span>\n        <span class=\"n\">abstract</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"kc\">True</span>\n        <span class=\"n\">ordering</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"p\">[</span><span class=\"s2\">&quot;name&quot;</span><span class=\"p\">]</span>\n\n\n<span class=\"k\">class</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nc\">Unmanaged</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">Model</span><span class=\"p\">):</span>\n    <span class=\"k\">class</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nc\">Meta</span><span class=\"p\">:</span>\n        <span class=\"n\">abstract</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"kc\">True</span>\n        <span class=\"n\">managed</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"kc\">False</span>\n\n\n<span class=\"k\">class</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nc\">Student</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">CommonInfo</span><span class=\"p\">,</span> <span class=\"n\">Unmanaged</span><span class=\"p\">):</span>\n    <span class=\"n\">home_group</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">CharField</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">max_length</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"mi\">5</span><span class=\"p\">)</span>\n\n    <span class=\"k\">class</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nc\">Meta</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">CommonInfo</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">Meta</span><span class=\"p\">,</span> <span class=\"n\">Unmanaged</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">Meta</span><span class=\"p\">):</span>\n        <span class=\"k\">pass</span>\n</code></pre></div>\n</section>\n<section id=\"be-careful-with-related-name-and-related-query-name\">\n<span id=\"abstract-related-name\"></span><h4>Bądź ostrożny z <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">related_name</span></code> i <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">related_query_name</span></code><a class=\"heading-anchor\" href=\"#be-careful-with-related-name-and-related-query-name\"><span class=\"visually-hidden\">Link to this heading</span><span aria-hidden=\"true\">#</span></a></h4>\n<p>Jeśli używasz <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.ForeignKey.related_name\" title=\"django.db.models.ForeignKey.related_name\"><code class=\"xref py py-attr docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">related_name</span></code></a> lub <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.ForeignKey.related_query_name\" title=\"django.db.models.ForeignKey.related_query_name\"><code class=\"xref py py-attr docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">related_query_name</span></code></a> w polu <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">ForeignKey</span></code> lub <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">ManyToManyField</span></code>, zawsze musisz podać <em>unikalną</em> nazwę zwrotną i nazwę zapytania dla pola. Normalnie mogłoby to spowodować problem w abstrakcyjnych klasach bazowych, jako że pola takiej klasy są zawarte w każdej z klas potomnych, z dokładnie takimi samymi wartościami atrybutów (wliczając <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.ForeignKey.related_name\" title=\"django.db.models.ForeignKey.related_name\"><code class=\"xref py py-attr docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">related_name</span></code></a> i <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.ForeignKey.related_query_name\" title=\"django.db.models.ForeignKey.related_query_name\"><code class=\"xref py py-attr docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">related_query_name</span></code></a>) dla każdej.</p>\n<p>Aby obejść ten problem, gdy używasz <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.ForeignKey.related_name\" title=\"django.db.models.ForeignKey.related_name\"><code class=\"xref py py-attr docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">related_name</span></code></a> lub <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.ForeignKey.related_query_name\" title=\"django.db.models.ForeignKey.related_query_name\"><code class=\"xref py py-attr docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">related_query_name</span></code></a> w abstrakcyjnej klasie bazowej (tylko), częścią ich wartości powinno być``»%(app_label)s»`` i <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">'%(class)s'</span></code>.</p>\n<ul class=\"simple\">\n<li><p><code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">'%(class)s'</span></code> jest zamieniane na nazwę klasy potomnej, w której użyte jest to pole, pisaną małymi literami.</p></li>\n<li><p><code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">'%(app_label)s'</span></code> jest zamieniane na nazwę aplikacji, w której zawiera się klasa potomna, pisaną małymi literami. Nazwa każdej zainstalowanej aplikacji musi być unikalna a nazwy klas modeli w każdej aplikacji również muszą być unikalne, stąd otrzymana w wyniku nazwa będzie zawsze unikalna.</p></li>\n</ul>\n<p>Na przykład dla aplikacji <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">common/models.py</span></code>:</p>\n<div class=\"code-block\" data-language=\"default\"><div class=\"code-block-toolbar\"><span class=\"code-block-language\">Code</span><button type=\"button\" class=\"copy-button\" data-copy hidden><span class=\"copy-button-label\">Copy</span></button></div><pre role=\"group\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Code code\"><code><span class=\"kn\">from</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nn\">django.db</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"kn\">import</span> <span class=\"n\">models</span>\n\n\n<span class=\"k\">class</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nc\">Base</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">Model</span><span class=\"p\">):</span>\n    <span class=\"n\">m2m</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">ManyToManyField</span><span class=\"p\">(</span>\n        <span class=\"n\">OtherModel</span><span class=\"p\">,</span>\n        <span class=\"n\">related_name</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"s2\">&quot;</span><span class=\"si\">%(app_label)s</span><span class=\"s2\">_</span><span class=\"si\">%(class)s</span><span class=\"s2\">_related&quot;</span><span class=\"p\">,</span>\n        <span class=\"n\">related_query_name</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"s2\">&quot;</span><span class=\"si\">%(app_label)s</span><span class=\"s2\">_</span><span class=\"si\">%(class)s</span><span class=\"s2\">s&quot;</span><span class=\"p\">,</span>\n    <span class=\"p\">)</span>\n\n    <span class=\"k\">class</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nc\">Meta</span><span class=\"p\">:</span>\n        <span class=\"n\">abstract</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"kc\">True</span>\n\n\n<span class=\"k\">class</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nc\">ChildA</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">Base</span><span class=\"p\">):</span>\n    <span class=\"k\">pass</span>\n\n\n<span class=\"k\">class</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nc\">ChildB</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">Base</span><span class=\"p\">):</span>\n    <span class=\"k\">pass</span>\n</code></pre></div>\n<p>W połączeniu z inną aplikacją <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">rare/models.py</span></code>:</p>\n<div class=\"code-block\" data-language=\"default\"><div class=\"code-block-toolbar\"><span class=\"code-block-language\">Code</span><button type=\"button\" class=\"copy-button\" data-copy hidden><span class=\"copy-button-label\">Copy</span></button></div><pre role=\"group\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Code code\"><code><span class=\"kn\">from</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nn\">common.models</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"kn\">import</span> <span class=\"n\">Base</span>\n\n\n<span class=\"k\">class</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nc\">ChildB</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">Base</span><span class=\"p\">):</span>\n    <span class=\"k\">pass</span>\n</code></pre></div>\n<p>Nazwą zwrotną pola <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">common.ChildA.m2m</span></code> będzie <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">common_childa_related</span></code> a nazwą zwrotną zapytania będzie <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">common_childas</span></code>. Nazwą zwrotną pola <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">common.ChildB.m2m</span></code> będzie <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">common_childb_related</span></code> a nazwą zwrotną zapytania będzie <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">common_childbs</span></code>. Wreszcie nazwą zwrotną pola <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">rare.ChildB.m2m</span></code> będzie <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">rare_childb_related</span></code> a nazwą zwrotną zapytania będzie <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">rare_childbs</span></code>. Od ciebie zależy jak użyjesz fragementów <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">'%(class)s'</span></code> i <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">'%(app_label)s'</span></code> do stworzenia swojej nazwy zwrotnej pola lub nazwy zwrotnej zapytania, ale jeśli zapomnisz ich użyć, Django zgłosi błąd, gdy wywołasz sprawdzanie systemu (lub uruchomisz <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/django-admin/#django-admin-migrate\"><code class=\"xref std std-djadmin docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">migrate</span></code></a>).</p>\n<p>Jeśli nie podasz wartości atrybutu <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.ForeignKey.related_name\" title=\"django.db.models.ForeignKey.related_name\"><code class=\"xref py py-attr docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">related_name</span></code></a> dla pola w abstrakcyjnej klasie bazowej, domyślną nazwą zwrotną będzie nazwa klasy potomnej, po której nastąpi <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">'_set'</span></code>, tak jak normalnie by to było, gdybyś zadeklarował pole bezpośrednio w klasie potomnej. Na przykład w powyższym kodzie, jeśli atrybut <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.ForeignKey.related_name\" title=\"django.db.models.ForeignKey.related_name\"><code class=\"xref py py-attr docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">related_name</span></code></a> zostałby ominięty, nazwą zwrotną dla pola <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">m2m</span></code> byłoby <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">childa_set</span></code> w przypadku <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">ChildA</span></code> oraz <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">childb_set</span></code> dla pola <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">ChildB</span></code>.</p>\n</section>\n</section>\n<section id=\"multi-table-inheritance\">\n<span id=\"id8\"></span><h3>Dziedziczenie wielotabelowe<a class=\"heading-anchor\" href=\"#multi-table-inheritance\"><span class=\"visually-hidden\">Link to this heading</span><span aria-hidden=\"true\">#</span></a></h3>\n<p>Drugim typem dziedziczenia modeli wspieranym przez Django jest kiedy każdy model w hierarchii jest sam z siebie modelem. Każdy model ma swoją własną tabelę w bazie danych i można na nim wykonywać zapytania i tworzyć go osobno. Relacja dziedziczenia wprowadza powiązania pomiędzy modelem potomnym i każdym z jego rodziców (przez automatycznie tworzone <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.OneToOneField\" title=\"django.db.models.OneToOneField\"><code class=\"xref py py-class docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">OneToOneField</span></code></a>). Na przykład:</p>\n<div class=\"code-block\" data-language=\"default\"><div class=\"code-block-toolbar\"><span class=\"code-block-language\">Code</span><button type=\"button\" class=\"copy-button\" data-copy hidden><span class=\"copy-button-label\">Copy</span></button></div><pre role=\"group\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Code code\"><code><span class=\"kn\">from</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nn\">django.db</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"kn\">import</span> <span class=\"n\">models</span>\n\n\n<span class=\"k\">class</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nc\">Place</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">Model</span><span class=\"p\">):</span>\n    <span class=\"n\">name</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">CharField</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">max_length</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"mi\">50</span><span class=\"p\">)</span>\n    <span class=\"n\">address</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">CharField</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">max_length</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"mi\">80</span><span class=\"p\">)</span>\n\n\n<span class=\"k\">class</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nc\">Restaurant</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">Place</span><span class=\"p\">):</span>\n    <span class=\"n\">serves_hot_dogs</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">BooleanField</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">default</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"kc\">False</span><span class=\"p\">)</span>\n    <span class=\"n\">serves_pizza</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">BooleanField</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">default</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"kc\">False</span><span class=\"p\">)</span>\n</code></pre></div>\n<p>All of the fields of <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">Place</span></code> will also be available in <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">Restaurant</span></code>,\nalthough the data will reside in a different database table. So these are both\npossible:</p>\n<div class=\"code-block\" data-language=\"pycon\"><div class=\"code-block-toolbar\"><span class=\"code-block-language\">Python console</span><button type=\"button\" class=\"copy-button\" data-copy hidden><span class=\"copy-button-label\">Copy</span></button></div><pre role=\"group\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Python console code\"><code><span class=\"gp\">&gt;&gt;&gt; </span><span class=\"n\">Place</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">objects</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">filter</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">name</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"s2\">&quot;Bob&#39;s Cafe&quot;</span><span class=\"p\">)</span>\n<span class=\"gp\">&gt;&gt;&gt; </span><span class=\"n\">Restaurant</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">objects</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">filter</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">name</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"s2\">&quot;Bob&#39;s Cafe&quot;</span><span class=\"p\">)</span>\n</code></pre></div>\n<p>If you have a <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">Place</span></code> that is also a <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">Restaurant</span></code>, you can get from the\n<code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">Place</span></code> object to the <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">Restaurant</span></code> object by using the lowercase version of\nthe model name:</p>\n<div class=\"code-block\" data-language=\"pycon\"><div class=\"code-block-toolbar\"><span class=\"code-block-language\">Python console</span><button type=\"button\" class=\"copy-button\" data-copy hidden><span class=\"copy-button-label\">Copy</span></button></div><pre role=\"group\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Python console code\"><code><span class=\"gp\">&gt;&gt;&gt; </span><span class=\"n\">p</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">Place</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">objects</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">get</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"nb\">id</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"mi\">12</span><span class=\"p\">)</span>\n<span class=\"go\"># If p is a Restaurant object, this will give the child class:</span>\n<span class=\"gp\">&gt;&gt;&gt; </span><span class=\"n\">p</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">restaurant</span>\n<span class=\"go\">&lt;Restaurant: ...&gt;</span>\n</code></pre></div>\n<p>Gdyby <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">p</span></code> w powyższym przykładzie <em>nie</em> było <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">Restaurant</span></code> (zostało stworzone bezpośrednio jako obiekt <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">Place</span></code> lub było rodzicem jakiejś innej klasy), odwołanie się do <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">p.restaurant</span></code> zgłosiłoby wyjątek <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">Restaurant.DoesNotExist</span></code>.</p>\n<p>Automatycznie stworzone <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.OneToOneField\" title=\"django.db.models.OneToOneField\"><code class=\"xref py py-class docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">OneToOneField</span></code></a> w <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">Restaurant</span></code>, które łączy nas z <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">Place</span></code> wygląda tak:</p>\n<div class=\"code-block\" data-language=\"default\"><div class=\"code-block-toolbar\"><span class=\"code-block-language\">Code</span><button type=\"button\" class=\"copy-button\" data-copy hidden><span class=\"copy-button-label\">Copy</span></button></div><pre role=\"group\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Code code\"><code><span class=\"n\">place_ptr</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">OneToOneField</span><span class=\"p\">(</span>\n    <span class=\"n\">Place</span><span class=\"p\">,</span>\n    <span class=\"n\">on_delete</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">CASCADE</span><span class=\"p\">,</span>\n    <span class=\"n\">parent_link</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"kc\">True</span><span class=\"p\">,</span>\n    <span class=\"n\">primary_key</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"kc\">True</span><span class=\"p\">,</span>\n<span class=\"p\">)</span>\n</code></pre></div>\n<p>Możesz nadpisać to pole deklarując własne <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.OneToOneField\" title=\"django.db.models.OneToOneField\"><code class=\"xref py py-class docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">OneToOneField</span></code></a> z <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.OneToOneField.parent_link\" title=\"django.db.models.OneToOneField.parent_link\"><code class=\"xref py py-attr docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">parent_link=True</span></code></a> w <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">Restaurant</span></code>.</p>\n<section id=\"meta-and-multi-table-inheritance\">\n<span id=\"id9\"></span><h4><code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">Meta</span></code> i dziedziczenie wielotabelowe<a class=\"heading-anchor\" href=\"#meta-and-multi-table-inheritance\"><span class=\"visually-hidden\">Link to this heading</span><span aria-hidden=\"true\">#</span></a></h4>\n<p>W sytuacji dziedziczenia wielotabelowego, nie ma sensu, aby klasa potomna dziedziczyła z klasy <a class=\"reference internal\" href=\"#meta-options\"><span class=\"std std-ref\">Meta</span></a> swojego rodzica. Wszystkie opcje <a class=\"reference internal\" href=\"#meta-options\"><span class=\"std std-ref\">Meta</span></a> są już zaaplikowane do klasy rodzica i ponowne ich aplikowanie prowadziłoby normalnie do sprzecznego zachowania (w przeciwieństwie do przypadku abstrakcyjnej klasy bazowej, gdzie klasa bazowa nie istnieje na swoich własnych prawach).</p>\n<p>Więc model potomny nie ma dostępu dla klasy <a class=\"reference internal\" href=\"#meta-options\"><span class=\"std std-ref\">Meta</span></a> rodzica. Jednakże jest kilka ograniczonych przypadków, gdzie dziecko dziedziczy zachowanie z rodzica: jeśli dziecko nie podaje atrybutu <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/options/#django.db.models.Options.ordering\" title=\"django.db.models.Options.ordering\"><code class=\"xref py py-attr docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">ordering</span></code></a> lub <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/options/#django.db.models.Options.get_latest_by\" title=\"django.db.models.Options.get_latest_by\"><code class=\"xref py py-attr docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">get_latest_by</span></code></a>, odziedziczy je po rodzicu.</p>\n<p>Jeśli rodzic ma określony porządek i nie chcesz, aby dziecko miało jakikolwiek naturalny porządek, możesz wyraźnie go wyłączyć:</p>\n<div class=\"code-block\" data-language=\"default\"><div class=\"code-block-toolbar\"><span class=\"code-block-language\">Code</span><button type=\"button\" class=\"copy-button\" data-copy hidden><span class=\"copy-button-label\">Copy</span></button></div><pre role=\"group\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Code code\"><code><span class=\"k\">class</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nc\">ChildModel</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">ParentModel</span><span class=\"p\">):</span>\n    <span class=\"c1\"># ...</span>\n    <span class=\"k\">class</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nc\">Meta</span><span class=\"p\">:</span>\n        <span class=\"c1\"># Remove parent&#39;s ordering effect</span>\n        <span class=\"n\">ordering</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"p\">[]</span>\n</code></pre></div>\n</section>\n<section id=\"inheritance-and-reverse-relations\">\n<h4>Dziedziczenie i relacje zwrotne<a class=\"heading-anchor\" href=\"#inheritance-and-reverse-relations\"><span class=\"visually-hidden\">Link to this heading</span><span aria-hidden=\"true\">#</span></a></h4>\n<p>Ponieważ dziedziczenie wielotabelowe używa domyślnego <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.OneToOneField\" title=\"django.db.models.OneToOneField\"><code class=\"xref py py-class docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">OneToOneField</span></code></a> by połączyć dziecko z rodzicem, możliwe jest przejście z rodzica „w dół” do dziecka, jak w powyższym przykładzie. To pole używa nazwy, która jest domyślną wartością <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.ForeignKey.related_name\" title=\"django.db.models.ForeignKey.related_name\"><code class=\"xref py py-attr docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">related_name</span></code></a> dla relacji <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.ForeignKey\" title=\"django.db.models.ForeignKey\"><code class=\"xref py py-class docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">ForeignKey</span></code></a> i <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.ManyToManyField\" title=\"django.db.models.ManyToManyField\"><code class=\"xref py py-class docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">ManyToManyField</span></code></a>. Jeśli umieszczasz te typy relacji w podklasie modelu rodzica, <strong>musisz</strong> podać wartość atrybutu <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.ForeignKey.related_name\" title=\"django.db.models.ForeignKey.related_name\"><code class=\"xref py py-attr docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">related_name</span></code></a> w każdym takim polu. Jeśli zapomnisz, Django zgłosi błąd walidacji.</p>\n<p>Na przykład używając znów powyższej klasy <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">Place</span></code>, stwórzmy inną podklasę z <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.ManyToManyField\" title=\"django.db.models.ManyToManyField\"><code class=\"xref py py-class docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">ManyToManyField</span></code></a>:</p>\n<div class=\"code-block\" data-language=\"default\"><div class=\"code-block-toolbar\"><span class=\"code-block-language\">Code</span><button type=\"button\" class=\"copy-button\" data-copy hidden><span class=\"copy-button-label\">Copy</span></button></div><pre role=\"group\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Code code\"><code><span class=\"k\">class</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nc\">Supplier</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">Place</span><span class=\"p\">):</span>\n    <span class=\"n\">customers</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">ManyToManyField</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">Place</span><span class=\"p\">)</span>\n</code></pre></div>\n<p>This results in the error:</p>\n<div class=\"code-block\" data-language=\"pytb\"><div class=\"code-block-toolbar\"><span class=\"code-block-language\">Pytb</span><button type=\"button\" class=\"copy-button\" data-copy hidden><span class=\"copy-button-label\">Copy</span></button></div><pre role=\"group\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Pytb code\"><code><span class=\"x\">Reverse query name for &#39;Supplier.customers&#39; clashes with reverse query</span>\n<span class=\"x\">name for &#39;Supplier.place_ptr&#39;.</span>\n\n<span class=\"x\">HINT: Add or change a related_name argument to the definition for</span>\n<span class=\"x\">&#39;Supplier.customers&#39; or &#39;Supplier.place_ptr&#39;.</span>\n</code></pre></div>\n<p>Dodanie <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">related_name</span></code> do pola <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">customers</span></code> w ten sposób rozwiązałoby problem: <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">models.ManyToManyField(Place,</span> <span class=\"pre\">related_name='provider')</span></code>.</p>\n</section>\n<section id=\"specifying-the-parent-link-field\">\n<h4>Określanie pola połączenia z rodzicem<a class=\"heading-anchor\" href=\"#specifying-the-parent-link-field\"><span class=\"visually-hidden\">Link to this heading</span><span aria-hidden=\"true\">#</span></a></h4>\n<p>Jak wspomnieliśmy, Django automatycznie stworzy <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.OneToOneField\" title=\"django.db.models.OneToOneField\"><code class=\"xref py py-class docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">OneToOneField</span></code></a> łączące twoją klasę potomną zwrotnie do wszystkich nie-abstrakcyjnych modeli-rodziców. Jeśli chcesz mieć kontrolę nad nazwą atrybutu łączącego zwrotnie do rodzica, możesz stworzyć swoje własne <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.OneToOneField\" title=\"django.db.models.OneToOneField\"><code class=\"xref py py-class docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">OneToOneField</span></code></a> i ustawić <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.OneToOneField.parent_link\" title=\"django.db.models.OneToOneField.parent_link\"><code class=\"xref py py-attr docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">parent_link=True</span></code></a>, aby wskazać, że twoje pole jest linkiem zwrotnym do klasy-rodzica.</p>\n</section>\n</section>\n<section id=\"proxy-models\">\n<span id=\"id10\"></span><h3>Modele proxy<a class=\"heading-anchor\" href=\"#proxy-models\"><span class=\"visually-hidden\">Link to this heading</span><span aria-hidden=\"true\">#</span></a></h3>\n<p>Przy <a class=\"reference internal\" href=\"#multi-table-inheritance\"><span class=\"std std-ref\">dziedziczeniu wielotabelowym</span></a> tworzona jest nowa bazodanowa tabela dla każdej podklasy modelu. To zazwyczaj pożądane zachowanie, jako że podklasa potrzebuje miejsca na przechowanie dodatkowych pól z danymi, których nie ma w klasie bazowej. Jednakże czasem możesz chcieć tylko zmienić pythonowe zachowanie modelu – na przykład zmienić domyślnego menadżera lub dodać nową metodę.</p>\n<p>Do tego służy modelowe dziedziczenie proxy: do tworzenia <em>proxy</em> dla oryginalnego modelu. Możesz tworzyć, usuwać i aktualizować instancje modelu proxy a wszystkie dane będą zapisywane tak, jakbyś używał oryginalnego (nie-zproxowanego) modelu. Różnica polega na tym, że możesz zmieniać rzeczy takie jak domyślny porządek modelu lub domyślnego menadżera w proxy, nie musząc zmieniać oryginału.</p>\n<p>Modele proxy deklaruje się jak zwykłe modele. Mówisz Django, że to jest model proxy ustawiając atrybut <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/options/#django.db.models.Options.proxy\" title=\"django.db.models.Options.proxy\"><code class=\"xref py py-attr docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">proxy</span></code></a> klasy <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">Meta</span></code> na <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">True</span></code>.</p>\n<p>Na przykład załóżmy, że chcesz dodać metodę do modelu <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">Person</span></code>. Możesz zrobić to w ten sposób:</p>\n<div class=\"code-block\" data-language=\"default\"><div class=\"code-block-toolbar\"><span class=\"code-block-language\">Code</span><button type=\"button\" class=\"copy-button\" data-copy hidden><span class=\"copy-button-label\">Copy</span></button></div><pre role=\"group\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Code code\"><code><span class=\"kn\">from</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nn\">django.db</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"kn\">import</span> <span class=\"n\">models</span>\n\n\n<span class=\"k\">class</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nc\">Person</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">Model</span><span class=\"p\">):</span>\n    <span class=\"n\">first_name</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">CharField</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">max_length</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"mi\">30</span><span class=\"p\">)</span>\n    <span class=\"n\">last_name</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">CharField</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">max_length</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"mi\">30</span><span class=\"p\">)</span>\n\n\n<span class=\"k\">class</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nc\">MyPerson</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">Person</span><span class=\"p\">):</span>\n    <span class=\"k\">class</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nc\">Meta</span><span class=\"p\">:</span>\n        <span class=\"n\">proxy</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"kc\">True</span>\n\n    <span class=\"k\">def</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nf\">do_something</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"bp\">self</span><span class=\"p\">):</span>\n        <span class=\"c1\"># ...</span>\n        <span class=\"k\">pass</span>\n</code></pre></div>\n<p>The <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">MyPerson</span></code> class operates on the same database table as its parent\n<code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">Person</span></code> class. In particular, any new instances of <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">Person</span></code> will also be\naccessible through <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">MyPerson</span></code>, and vice-versa:</p>\n<div class=\"code-block\" data-language=\"pycon\"><div class=\"code-block-toolbar\"><span class=\"code-block-language\">Python console</span><button type=\"button\" class=\"copy-button\" data-copy hidden><span class=\"copy-button-label\">Copy</span></button></div><pre role=\"group\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Python console code\"><code><span class=\"gp\">&gt;&gt;&gt; </span><span class=\"n\">p</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">Person</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">objects</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">create</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">first_name</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"s2\">&quot;foobar&quot;</span><span class=\"p\">)</span>\n<span class=\"gp\">&gt;&gt;&gt; </span><span class=\"n\">MyPerson</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">objects</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">get</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">first_name</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"s2\">&quot;foobar&quot;</span><span class=\"p\">)</span>\n<span class=\"go\">&lt;MyPerson: foobar&gt;</span>\n</code></pre></div>\n<p>Możesz również użyć modelu proxy, aby określić inny domyślny porządek w modelu. Możesz nie zawsze chcieć kolejności modelu <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">Person</span></code>, lecz regularnej kolejności według atrybutu <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">last_name</span></code>, gdy używasz proxy:</p>\n<div class=\"code-block\" data-language=\"default\"><div class=\"code-block-toolbar\"><span class=\"code-block-language\">Code</span><button type=\"button\" class=\"copy-button\" data-copy hidden><span class=\"copy-button-label\">Copy</span></button></div><pre role=\"group\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Code code\"><code><span class=\"k\">class</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nc\">OrderedPerson</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">Person</span><span class=\"p\">):</span>\n    <span class=\"k\">class</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nc\">Meta</span><span class=\"p\">:</span>\n        <span class=\"n\">ordering</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"p\">[</span><span class=\"s2\">&quot;last_name&quot;</span><span class=\"p\">]</span>\n        <span class=\"n\">proxy</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"kc\">True</span>\n</code></pre></div>\n<p>Teraz zwykłe zapytania <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">Person</span></code> będą nieuporządkowane a zapytania <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">OrderedPerson</span></code> będą w kolejności według <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">last_name</span></code>.</p>\n<p>Modele proxy dziedziczą atrybuty <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">Meta</span></code> <a class=\"reference internal\" href=\"#meta-and-multi-table-inheritance\"><span class=\"std std-ref\">w ten sam sposób co zwykłe modele</span></a>.</p>\n<section id=\"querysets-still-return-the-model-that-was-requested\">\n<h4><code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">QuerySet</span></code>y dalej zwracają model, który jest żądany<a class=\"heading-anchor\" href=\"#querysets-still-return-the-model-that-was-requested\"><span class=\"visually-hidden\">Link to this heading</span><span aria-hidden=\"true\">#</span></a></h4>\n<p>Nie ma możliwości, aby Django zwróciło, powiedzmy, obiekt <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">MyPerson</span></code>, kiedykolwiek pytasz o obiekty <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">Person</span></code>. Queryset obiektów <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">Person</span></code> zwróci tylko te typy obiektów. Istotą obiektów proxy jest to, że kod polegający na oryginalnym <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">Person</span></code> będzie ich używał a twój własny kod może używać twoich rozszerzeń (żaden inny kod i tak na nich nie polega). To nie jest sposób na zastąpienie modelu <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">Person</span></code> (ani żadnego innego) wszędzie czymś twojego autorstwa.</p>\n</section>\n<section id=\"base-class-restrictions\">\n<h4>Ograniczenia dla kasy bazowej<a class=\"heading-anchor\" href=\"#base-class-restrictions\"><span class=\"visually-hidden\">Link to this heading</span><span aria-hidden=\"true\">#</span></a></h4>\n<p>Model proxy musi dziedziczyć z dokładnie jednej nie-abstrakcyjnej klasy modelu. Nie możesz dziedziczyć z wielu nie-abstrakcyjnych modeli, jako że model proxy nie przechowuje żadnego połączenia pomiędzy wierszami w innych tabelach bazy danych. Model proxy może dziedziczyć z dowolnej liczby abstrakcyjnych klas modeli, pod warunkiem, że <em>nie</em> definiują żadnych pól modelu. Model proxy może również dziedziczyć z dowolnej liczby modeli proxy, które mają wspólną nie-abstrakcyjną klasę-rodzica.</p>\n</section>\n<section id=\"proxy-model-managers\">\n<h4>Managery modelu proxy<a class=\"heading-anchor\" href=\"#proxy-model-managers\"><span class=\"visually-hidden\">Link to this heading</span><span aria-hidden=\"true\">#</span></a></h4>\n<p>Jeśli nie określisz żadnego managera modelu przy modelu proxy, odziedziczy on managery ze swojego modelu-rodzica. Jeśli zdefiniujesz managera na modelu proxy, stanie się domyślnym, aczkolwiek managery określone przy klasie-rodzicu będą wciąż dostępne.</p>\n<p>Kontynuując nasz przykład, mógłbyś zmienić domyślny manager używany przy wykonywaniu zapytań przy modelu <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">Person</span></code> w ten sposób:</p>\n<div class=\"code-block\" data-language=\"default\"><div class=\"code-block-toolbar\"><span class=\"code-block-language\">Code</span><button type=\"button\" class=\"copy-button\" data-copy hidden><span class=\"copy-button-label\">Copy</span></button></div><pre role=\"group\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Code code\"><code><span class=\"kn\">from</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nn\">django.db</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"kn\">import</span> <span class=\"n\">models</span>\n\n\n<span class=\"k\">class</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nc\">NewManager</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">Manager</span><span class=\"p\">):</span>\n    <span class=\"c1\"># ...</span>\n    <span class=\"k\">pass</span>\n\n\n<span class=\"k\">class</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nc\">MyPerson</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">Person</span><span class=\"p\">):</span>\n    <span class=\"n\">objects</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">NewManager</span><span class=\"p\">()</span>\n\n    <span class=\"k\">class</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nc\">Meta</span><span class=\"p\">:</span>\n        <span class=\"n\">proxy</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"kc\">True</span>\n</code></pre></div>\n<p>Jeśli chciałeś dodać nowy manager do Proxy, bez zastępowania istniejącego domyślnego, możesz użyć technik opisanych w dokumentacji <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/topics/db/managers/#custom-managers-and-inheritance\"><span class=\"std std-ref\">customowych managerów</span></a>: stwórz klasę bazową zawierającą nowe managery i dziedzicz z niej za pierwszą klasą bazową:</p>\n<div class=\"code-block\" data-language=\"default\"><div class=\"code-block-toolbar\"><span class=\"code-block-language\">Code</span><button type=\"button\" class=\"copy-button\" data-copy hidden><span class=\"copy-button-label\">Copy</span></button></div><pre role=\"group\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Code code\"><code><span class=\"c1\"># Create an abstract class for the new manager.</span>\n<span class=\"k\">class</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nc\">ExtraManagers</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">Model</span><span class=\"p\">):</span>\n    <span class=\"n\">secondary</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">NewManager</span><span class=\"p\">()</span>\n\n    <span class=\"k\">class</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nc\">Meta</span><span class=\"p\">:</span>\n        <span class=\"n\">abstract</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"kc\">True</span>\n\n\n<span class=\"k\">class</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nc\">MyPerson</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">Person</span><span class=\"p\">,</span> <span class=\"n\">ExtraManagers</span><span class=\"p\">):</span>\n    <span class=\"k\">class</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nc\">Meta</span><span class=\"p\">:</span>\n        <span class=\"n\">proxy</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"kc\">True</span>\n</code></pre></div>\n<p>Prawdopodobnie nie będziesz potrzebować tego robić często, ale, jeśli będziesz, jest to możliwe.</p>\n</section>\n<section id=\"differences-between-proxy-inheritance-and-unmanaged-models\">\n<span id=\"proxy-vs-unmanaged-models\"></span><h4>Różnica między dziedziczeniem proxy i modelami unmanaged<a class=\"heading-anchor\" href=\"#differences-between-proxy-inheritance-and-unmanaged-models\"><span class=\"visually-hidden\">Link to this heading</span><span aria-hidden=\"true\">#</span></a></h4>\n<p>Dziedziczenie modeli proxy może wyglądać całkiem podobnie do tworzenia modelu unmanaged przy użyciu atrybutu <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/options/#django.db.models.Options.managed\" title=\"django.db.models.Options.managed\"><code class=\"xref py py-attr docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">managed</span></code></a> klasy <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">Meta</span></code> modelu.</p>\n<p>Ostrożnie ustawiając <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/options/#django.db.models.Options.db_table\" title=\"django.db.models.Options.db_table\"><code class=\"xref py py-attr docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">Meta.db_table</span></code></a> mógłbyś stworzyć model unmanaged, który przysłania istniejący model i dodaje do niego pythonowe metody. Jednakże to byłoby bardzo powtarzalne i delikatne, jako że musiałbyś utrzymywać obie kopie zsynchronizowane, jeśli robiłbyś jakiekolwiek zmiany.</p>\n<p>Z drugiej strony modele proxy są przeznaczone do zachowania się dokładnie jak model, dla którego są proxym. Są one zawsze zsychronizowane z modelem-rodzicem jako że bezpośrednio dziedziczą jego pola i managery.</p>\n<p>Ogólnymi zasadami są:</p>\n<ol class=\"arabic simple\">\n<li><p>Jeśli mirrorujesz istniejący model lub tabelę bazy danych i nie chcesz wszystkich oryginalnych kolumn tabeli bazy danych, użyj <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">Meta.managed=False</span></code>. Ta opcja jest normalnie przydatna do modelowania widoków bazodanowych i tabel poza kontrolą Django.</p></li>\n<li><p>Jeśli chcesz zmienić tylko-pythonowe zachowanie modelu. ale zatrzymać wszystkie te same pola jako oryginalne, użyj <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">Meta.proxy=True</span></code>. To ustawia rzeczy tak, że model proxy jest dokładną kopią struktury przechowywania oryginalnego modelu, gdy są zapisywane dane.</p></li>\n</ol>\n</section>\n</section>\n<section id=\"multiple-inheritance\">\n<span id=\"model-multiple-inheritance-topic\"></span><h3>Wielodziedziczenie<a class=\"heading-anchor\" href=\"#multiple-inheritance\"><span class=\"visually-hidden\">Link to this heading</span><span aria-hidden=\"true\">#</span></a></h3>\n<p>Tak jak w dziedziczeniu w Pythonie, możliwe jest dla modelu Django dziedziczyć z wielu modeli-rodziców. Miej świadomość, że obowiązują tu normalne pythonowe reguły rozwiązywania nazw. Pierwsza klasa bazowa, w której dana nazwa (np. <a class=\"reference internal\" href=\"#meta-options\"><span class=\"std std-ref\">Meta</span></a>) się pojawia, będzie tą, z której nazwa będzie używana. Na przykład to oznacza, że jeśli wiele rodziców zawiera klasę <a class=\"reference internal\" href=\"#meta-options\"><span class=\"std std-ref\">Meta</span></a>, tylko pierwsza będzie użyta, a wszystkie pozostałe zostaną zigonorowane.</p>\n<p>Przeważnie nie będziesz potrzebował dziedziczyć z wielu rodziców. Główny przypadek użycia, gdzie jest to przydatne, to dla klas „mix-in”: dodanie szczególnego dodatkowego pola lub metody do każdej klasy, która dziedziczy z mix-ina. Postaraj się utrzymać swoje hierarchie dziedziczenia tak proste i bezpośrednie, jak to możliwe, abyś nie musiał walczyć, by ustalić, skąd pochodzi poszczególny kawałek informacji.</p>\n<p>Zwróć uwagę, że dziedziczenie z wielu modeli, które mają wspólne pole klucza głównego <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">id</span></code> spowoduje zgłoszenie błędu. Aby poprawnie używać wielodziedziczenia, możesz użyć bezpośrednio <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.AutoField\" title=\"django.db.models.AutoField\"><code class=\"xref py py-class docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">AutoField</span></code></a> w bazowych modelach:</p>\n<div class=\"code-block\" data-language=\"default\"><div class=\"code-block-toolbar\"><span class=\"code-block-language\">Code</span><button type=\"button\" class=\"copy-button\" data-copy hidden><span class=\"copy-button-label\">Copy</span></button></div><pre role=\"group\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Code code\"><code><span class=\"k\">class</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nc\">Article</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">Model</span><span class=\"p\">):</span>\n    <span class=\"n\">article_id</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">AutoField</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">primary_key</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"kc\">True</span><span class=\"p\">)</span>\n    <span class=\"o\">...</span>\n\n\n<span class=\"k\">class</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nc\">Book</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">Model</span><span class=\"p\">):</span>\n    <span class=\"n\">book_id</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">AutoField</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">primary_key</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"kc\">True</span><span class=\"p\">)</span>\n    <span class=\"o\">...</span>\n\n\n<span class=\"k\">class</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nc\">BookReview</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">Book</span><span class=\"p\">,</span> <span class=\"n\">Article</span><span class=\"p\">):</span>\n    <span class=\"k\">pass</span>\n</code></pre></div>\n<p>Lub użyć wspólnego przodka do trzymania <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.AutoField\" title=\"django.db.models.AutoField\"><code class=\"xref py py-class docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">AutoField</span></code></a>. Wymaga to użycia bezpośrednio <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.OneToOneField\" title=\"django.db.models.OneToOneField\"><code class=\"xref py py-class docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">OneToOneField</span></code></a> z każdego modelu-rodzica do wspólnego przodka, aby uniknąć kolizji pomiędzy polami, które są automatycznie generowane i dziedziczone przez dzieci:</p>\n<div class=\"code-block\" data-language=\"default\"><div class=\"code-block-toolbar\"><span class=\"code-block-language\">Code</span><button type=\"button\" class=\"copy-button\" data-copy hidden><span class=\"copy-button-label\">Copy</span></button></div><pre role=\"group\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Code code\"><code><span class=\"k\">class</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nc\">Piece</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">Model</span><span class=\"p\">):</span>\n    <span class=\"k\">pass</span>\n\n\n<span class=\"k\">class</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nc\">Article</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">Piece</span><span class=\"p\">):</span>\n    <span class=\"n\">article_piece</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">OneToOneField</span><span class=\"p\">(</span>\n        <span class=\"n\">Piece</span><span class=\"p\">,</span> <span class=\"n\">on_delete</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">CASCADE</span><span class=\"p\">,</span> <span class=\"n\">parent_link</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"kc\">True</span>\n    <span class=\"p\">)</span>\n    <span class=\"o\">...</span>\n\n\n<span class=\"k\">class</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nc\">Book</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">Piece</span><span class=\"p\">):</span>\n    <span class=\"n\">book_piece</span> <span class=\"o\">=</span> <span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">OneToOneField</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">Piece</span><span class=\"p\">,</span> <span class=\"n\">on_delete</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"n\">models</span><span class=\"o\">.</span><span class=\"n\">CASCADE</span><span class=\"p\">,</span> <span class=\"n\">parent_link</span><span class=\"o\">=</span><span class=\"kc\">True</span><span class=\"p\">)</span>\n    <span class=\"o\">...</span>\n\n\n<span class=\"k\">class</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nc\">BookReview</span><span class=\"p\">(</span><span class=\"n\">Book</span><span class=\"p\">,</span> <span class=\"n\">Article</span><span class=\"p\">):</span>\n    <span class=\"k\">pass</span>\n</code></pre></div>\n</section>\n<section id=\"field-name-hiding-is-not-permitted\">\n<h3>„Ukrywanie” nazwy pola jest niedozwolone<a class=\"heading-anchor\" href=\"#field-name-hiding-is-not-permitted\"><span class=\"visually-hidden\">Link to this heading</span><span aria-hidden=\"true\">#</span></a></h3>\n<p>W normalnym dziedziczeniu klas Pythona, dozwolone jest dla klasy potomnej nadpisywać dowolny atrybut z klasy-rodzica. W Django, zazwyczaj nie jest to dozwolone dla pól modelu. Jeśli nie-abstrakcyjna klasa bazowa modelu ma pole o nazwie <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">author</span></code>, nie możesz stworzyć innego pola modelu ani określić atrybutu o nazwie <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">author</span></code> w żadnej klasie, która dziedziczy z tej klasy bazowej.</p>\n<p>To ograniczenie nie ma zastosowania dla pól modeli dziedziczonych z modelu abstrakcyjnego. Takie pola mogą być nadpisywane innym polem lub wartością, lub być usunięte przez ustawienie <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">field_name</span> <span class=\"pre\">=</span> <span class=\"pre\">None</span></code>.</p>\n<aside class=\"admonition admonition-warning\" role=\"note\">\n<p class=\"admonition-title\">Ostrzeżenie</p>\n<p>Managery modelu są dziedziczone z abstrakcyjnych klas bazowych. Nadpisywanie dziedziczonego pola, które jest używane przez dziedziczonego <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/topics/db/managers/#django.db.models.Manager\" title=\"django.db.models.Manager\"><code class=\"xref py py-class docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">Manager</span></code></a>a może powodować drobne błędy. Patrz <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/topics/db/managers/#custom-managers-and-inheritance\"><span class=\"std std-ref\">własne managery i dziedziczenie modeli</span></a>.</p>\n</aside>\n<aside class=\"admonition admonition-note\" role=\"note\">\n<p class=\"admonition-title\">Informacja</p>\n<p>Niektóre pola określają dodatkowe atrybuty dla modelu, na przykład <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.ForeignKey\" title=\"django.db.models.ForeignKey\"><code class=\"xref py py-class docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">ForeignKey</span></code></a> określa dodatkowy atrybut z dodanym <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">_id</span></code> do nazwy pola, jak również <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">related_name</span></code> i <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">related_query_name</span></code> dla powiązanego modelu.</p>\n<p>Te dodatkowe atrybuty nie mogą zostać nadpisane, chyba że pole, które je określa, zostanie zmienione lub usunięte i przestanie określać dodatkowy atrybut.</p>\n</aside>\n<p>Nadpisywanie pól w modelu-rodzicu prowadzi do trudności w obszarach takich jak inicjalizacja nowych instancji (określanie które pole jest inicjalizowane w <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">Model.__init__</span></code>) i serializacja. Są to funkcje, z którymi normalne dziedziczenie klas w języku Python nie musi być traktowane w ten sam sposób, więc różnica między dziedziczeniem modelu Django a dziedziczeniem klasy Pythona nie jest arbitralna.</p>\n<p>To ograniczenie dotyczy tylko atrybutów, które są instancjami <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/fields/#django.db.models.Field\" title=\"django.db.models.Field\"><code class=\"xref py py-class docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">Field</span></code></a>. Inne pythonowe atrybuty mogą być nadpisywane, jeśli tego sobie życzysz. Dotyczy to również tylko nazwy atrybutu jak widzi to Python: jeśli ręcznie podajesz nazwę kolumny w bazie danych, możesz mieć tą samą nazwę kolumny pojawiającą się zarówno w dziecku jak i modelu-przodku dla dziedziczenia wielo-tabelowego (to są kolumny w dwóch różnych tabelach bazy danych).</p>\n<p>Django zgłosi <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/exceptions/#django.core.exceptions.FieldError\" title=\"django.core.exceptions.FieldError\"><code class=\"xref py py-exc docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">FieldError</span></code></a>, jeśli nadpiszesz jakieś pole modelu w jakimś modelu-przodku.</p>\n<p>Note that because of the way fields are resolved during class definition, model\nfields inherited from multiple abstract parent models are resolved in a strict\ndepth-first order. This contrasts with standard Python MRO, which is resolved\nbreadth-first in cases of diamond shaped inheritance. This difference only\naffects complex model hierarchies, which (as per the advice above) you should\ntry to avoid.</p>\n</section>\n</section>\n<section id=\"organizing-models-in-a-package\">\n<h2>Organizacja modeli w pakiecie<a class=\"heading-anchor\" href=\"#organizing-models-in-a-package\"><span class=\"visually-hidden\">Link to this heading</span><span aria-hidden=\"true\">#</span></a></h2>\n<p>Komenda <a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/django-admin/#django-admin-startapp\"><code class=\"xref std std-djadmin docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">manage.py</span> <span class=\"pre\">startapp</span></code></a> tworzy strukturę aplikacji, która zawiera plik <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">models.py</span></code>. Jeśli masz wiele modeli, rozdzielenie ich na osobne pliki może być przydatne.</p>\n<p>Aby to zrobić, stwórz pakiet <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">models</span></code>. Usuń <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">models.py</span></code> i stwórz katalog <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">myapp/models/</span></code> z plikiem <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">__init__.py</span></code> i plikami do przechowania twoich modeli. Musisz zaimportować modele w pliku <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">__init__.py</span></code>.</p>\n<p>Na przykład jeśli miałeś <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">organic.py</span></code> i <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">synthetic.py</span></code> w katalogu <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">models</span></code>:</p>\n<figure class=\"code-block code-block-captioned\" data-language=\"python\"><figcaption class=\"code-block-caption\"><code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">myapp/models/__init__.py</span></code></figcaption>\n<div class=\"code-block-toolbar\"><span class=\"code-block-language\">Python</span><button type=\"button\" class=\"copy-button\" data-copy hidden><span class=\"copy-button-label\">Copy</span></button></div><pre role=\"group\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Python code\"><code><span class=\"kn\">from</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nn\">.organic</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"kn\">import</span> <span class=\"n\">Person</span>\n<span class=\"kn\">from</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"nn\">.synthetic</span><span class=\"w\"> </span><span class=\"kn\">import</span> <span class=\"n\">Robot</span>\n</code></pre></figure>\n<p>Importowanie wprost każdego modelu zamiast używania <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">from</span> <span class=\"pre\">.models</span> <span class=\"pre\">import</span> <span class=\"pre\">*</span></code> ma zalety niezaśmiecania przestrzeni nazw, czynienia kodu bardziej czytelnym i uczynienia przydatnymi narzędzi do analizy kodu.</p>\n<aside class=\"admonition admonition-seealso\">\n<p class=\"admonition-title\">Zobacz także</p>\n<dl class=\"simple\">\n<dt><a class=\"reference internal\" href=\"/pl/5.0/ref/models/\"><span class=\"doc\">Dokumentacja modeli</span></a></dt><dd><p>Pokrywa całe API związane z modelami włączając pola modeli, powiązane obiekty i <code class=\"docutils literal notranslate\"><span class=\"pre\">QuerySet</span></code>y.</p>\n</dd>\n</dl>\n</aside>\n</section>","rootId":"module-django.db.models","toc":[{"title":"Szybki przykład","anchor":"quick-example","children":[]},{"title":"Używanie modeli","anchor":"using-models","children":[]},{"title":"Pola","anchor":"fields","children":[{"title":"Typy pól","anchor":"field-types","children":[]},{"title":"Opcje pól","anchor":"field-options","children":[]},{"title":"Automatyczne pola klucza głównego","anchor":"automatic-primary-key-fields","children":[]},{"title":"Rozwlekłe nazwy pól","anchor":"verbose-field-names","children":[]},{"title":"Relacje","anchor":"relationships","children":[{"title":"Relacje wiele-do-jednego","anchor":"many-to-one-relationships","children":[]},{"title":"Relacje wiele-do-wielu","anchor":"many-to-many-relationships","children":[]},{"title":"Dodatkowe pola w relacjach wiele-do-wielu","anchor":"extra-fields-on-many-to-many-relationships","children":[]},{"title":"Relacje jeden-do-jednego","anchor":"one-to-one-relationships","children":[]}]},{"title":"Modele w wielu plikach","anchor":"models-across-files","children":[]},{"title":"Ograniczenia nazw pól","anchor":"field-name-restrictions","children":[]},{"title":"Własne typy pól","anchor":"custom-field-types","children":[]}]},{"title":"Opcje Meta","anchor":"meta-options","children":[]},{"title":"Atrybuty modelu","anchor":"model-attributes","children":[]},{"title":"Metody modelu","anchor":"model-methods","children":[{"title":"Nadpisywanie predefiniowanych metod modelu","anchor":"overriding-predefined-model-methods","children":[]},{"title":"Wykonywanie własnego SQL-a","anchor":"executing-custom-sql","children":[]}]},{"title":"Dziedziczenie modeli","anchor":"model-inheritance","children":[{"title":"Abstrakcyjne klasy bazowe","anchor":"abstract-base-classes","children":[{"title":"Dziedziczenie Meta","anchor":"meta-inheritance","children":[]},{"title":"Bądź ostrożny z related_name i related_query_name","anchor":"be-careful-with-related-name-and-related-query-name","children":[]}]},{"title":"Dziedziczenie wielotabelowe","anchor":"multi-table-inheritance","children":[{"title":"Meta i dziedziczenie wielotabelowe","anchor":"meta-and-multi-table-inheritance","children":[]},{"title":"Dziedziczenie i relacje zwrotne","anchor":"inheritance-and-reverse-relations","children":[]},{"title":"Określanie pola połączenia z rodzicem","anchor":"specifying-the-parent-link-field","children":[]}]},{"title":"Modele proxy","anchor":"proxy-models","children":[{"title":"QuerySety dalej zwracają model, który jest żądany","anchor":"querysets-still-return-the-model-that-was-requested","children":[]},{"title":"Ograniczenia dla kasy bazowej","anchor":"base-class-restrictions","children":[]},{"title":"Managery modelu proxy","anchor":"proxy-model-managers","children":[]},{"title":"Różnica między dziedziczeniem proxy i modelami unmanaged","anchor":"differences-between-proxy-inheritance-and-unmanaged-models","children":[]}]},{"title":"Wielodziedziczenie","anchor":"multiple-inheritance","children":[]},{"title":"„Ukrywanie” nazwy pola jest niedozwolone","anchor":"field-name-hiding-is-not-permitted","children":[]}]},{"title":"Organizacja modeli w pakiecie","anchor":"organizing-models-in-a-package","children":[]}],"breadcrumbs":[{"docname":"topics/index","title":"Używanie Django","url":"/pl/5.0/topics/"},{"docname":"topics/db/index","title":"Modele i bazy danych","url":"/pl/5.0/topics/db/"}],"prev":{"docname":"topics/db/index","title":"Modele i bazy danych","url":"/pl/5.0/topics/db/"},"next":{"docname":"topics/db/queries","title":"Wykonywanie zapytań","url":"/pl/5.0/topics/db/queries/"},"formats":{"html":"/pl/5.0/topics/db/models/","markdown":"/pl/5.0/topics/db/models.md","json":"/pl/5.0/topics/db/models.json"},"source":"https://github.com/django/django/blob/stable/5.0.x/docs/topics/db/models.txt","official":"https://docs.djangoproject.com/pl/5.0/topics/db/models/","inVersions":["6.1","6.0","5.2","5.1","5.0","4.2","4.1","4.0","3.2","3.1","3.0","2.2","2.1","2.0","1.11","1.10"],"inLocales":["en","zh-hans","fr","ja","id","it","pt-br","ko","es","el","pl"]}