---
title: "Pisanie pierwszej aplikacji Django, część 7."
version: 2.2
locale: pl
source: https://docs.djangoproject.com/pl/2.2/intro/tutorial07/
canonical: https://djangodocs.dev/pl/2.2/intro/tutorial07/
---
# Pisanie pierwszej aplikacji Django, część 7.

Ten tutorial zaczyna się, gdzie został przerwany [Tutorial 6](/pl/2.2/intro/tutorial06/). Kontynuujemy tworzenie aplikacji internetowych ankiet i skupimy się na dostosowaniu do naszych potrzeb automatycznie wygenerowanego panelu administracyjnego Django, który pierwotnie odkrywaliśmy w [Tutorialu 2](/pl/2.2/intro/tutorial02/).

## Dostosuj formularz panelu administracyjnego

Rejestrując model `Question` przez `admin.site.register(Question)`, umożliwiłeś Django skonstruowanie domyślnej reprezentacji formularza. Często będziesz chciał zmienić to jak formularz panelu administracyjnego wygląda i działa. Będziesz to robił mówiąc Django, jakie wybierasz opcje, rejestrując obiekt.

Zobaczmy jak to działa zmieniając kolejność pól w formularzu edycji. Zamień linię `admin.site.register(Question)` na:

*polls/admin.py*

```python
from django.contrib import admin

from .models import Question

class QuestionAdmin(admin.ModelAdmin):
    fields = ['pub_date', 'question_text']

admin.site.register(Question, QuestionAdmin)
```

Będziesz realizował ten wzorzec  stworzenie klasy model admin, następnie przekazanie jej jako drugiego argumentu do `admin.site.register()` – w dowolnym momencie, kiedy potrzebujesz zmienić opcje admina dla modelu.

Konkretnie ta zmiana powyżej powoduje, że „Publication date” jest przed polem „Question”:

![Fields have been reordered](intro/_images/admin07.png)

Nie robi to wrażenia z tylko dwoma polami, ale dla formularzy admina z tuzinami pól, wybranie intuicyjnego porządku jest ważnym szczegółem użyteczności.

A mówiąc o formularzach z tuzinami pól, możesz chcieć podzielić formularz na fieldsety:

*polls/admin.py*

```python
from django.contrib import admin

from .models import Question

class QuestionAdmin(admin.ModelAdmin):
    fieldsets = [
        (None,               {'fields': ['question_text']}),
        ('Date information', {'fields': ['pub_date']}),
    ]

admin.site.register(Question, QuestionAdmin)
```

Pierwszym elementem każdej krotki w [`fieldsets`](/pl/2.2/ref/contrib/admin/#django.contrib.admin.ModelAdmin.fieldsets) jest tytuł fieldsetu. Tak wygląda teraz nasz formularz:

![Form has fieldsets now](intro/_images/admin08t.png)

## Dodawanie powiązanych obiektów

Ok, mamy stronę admina dla pytań, ale `Question` ma wiele wyborów i strona admina tych wyborów nie wyświetla.

Jeszcze nie wyświetla.

Są dwa sposoby rozwiązania tego problemu. Pierwszy to zarejestrować `Choice` z adminem tak jak zrobiliśmy przed chwilą z `Question`. To proste:

*polls/admin.py*

```python
from django.contrib import admin

from .models import Choice, Question
# ...
admin.site.register(Choice)
```

Teraz „Choices” są dostępną opcją w adminie Django. Formularz „Add choice” wygląda tak:

![Choice admin page](intro/_images/admin09.png)

W tym formularzu pole „Question” jest polem wyboru zawierającym wszystkie pytania z bazy danych. Django wie, że [`ForeignKey`](/pl/2.2/ref/models/fields/#django.db.models.ForeignKey) powinno być reprezentowane w adminie jako `<select>`. W naszym przypadku istnieje tylko jedno pytanie w tym momencie.

Zwróć też uwagę na link „Add Another” przy „Question”. Każdy obiekt z relacją `ForeignKey` do innego zyskuje go automatycznie. Kiedy klikniesz „Add Another”, dostaniesz okno popup z formularzem „Add question”. Jeśli dodasz pytanie w tym oknie i klikniesz „Save”, Django zapisze pytanie do bazy danych i dynamicznie doda je jako wybrane pytanie w formularzu „Add choice”, na który patrzysz.

Ale tak naprawdę to niewydajny sposób na dodawanie obiektów `Choice` do systemu. Byłoby lepiej, jeśli mógłbyś dodać zestaw wyborów bezpośrednio, gdy tworzysz obiekt `Question`. Zróbmy tak.

Usuń wywołanie `register()` dla modelu `Choice`. Następnie zmodyfikuj kod rejestracji `Question`, by wyglądał tak:

*polls/admin.py*

```python
from django.contrib import admin

from .models import Choice, Question

class ChoiceInline(admin.StackedInline):
    model = Choice
    extra = 3

class QuestionAdmin(admin.ModelAdmin):
    fieldsets = [
        (None,               {'fields': ['question_text']}),
        ('Date information', {'fields': ['pub_date'], 'classes': ['collapse']}),
    ]
    inlines = [ChoiceInline]

admin.site.register(Question, QuestionAdmin)
```

Mówi to Django: „Obiekty ```Choice są edytowane na stronie admina ``Question```. Domyślnie wyświetl pól wystraczająco na 3 wybory”.

Załaduj stronę „Add question”, by zobaczyć jak to wygląda:

![Add question page now has choices on it](intro/_images/admin10t.png)

Działa to tak: Są trzy miejsca na powiązane wybory – tak jak jest wskazane przez `extra` – i za każdym razem, kiedy powrócisz na stronę „Change dla już stworzonego obiektu, dostaniesz kolejne trzy dodatkowe miejsca.

Na końcu trzech bieżących miejsc znajdziesz link „Add another Choice”. Jeśli w niego klikniesz, zostanie dodane nowe miejsce. Jeśli chcesz usunąć dodane miejsce, możesz kliknąć X w prawym górnym rogu dodanego miejsca. Zwróć uwagę, że nie możesz usunąć oryginalnych trzech miejsc. Ta grafika pokazuje dodane miejsce:

![Additional slot added dynamically](intro/_images/admin14t.png)

Jest jednak jeden mały problem. Wyświetlenie wszystkich pól do wypełnienia powiązanych obiektów `Choice` zajmuje ogromną ilość miejsca na ekranie. Z tego powodu Django oferuje sposób tabelaryczny na wyświetlenie inline powiązanych obiektów; potrzebujesz tylko zmienić deklarację `ChoiceInline`, aby brzmiała:

*polls/admin.py*

```python
class ChoiceInline(admin.TabularInline):
    #...
```

Z `TabularInline` (zamiast `StackedInline`), powiązane obiekty są wyświetlane w bardziej zwartym, opartym na tabelce formacie:

![Add question page now has more compact choices](intro/_images/admin11t.png)

Zwróć uwagę, że jest tam dodatkowa kolumna „Delete?”, która pozwala na usuwanie wierszy dodanych przy użyciu przycisku „Add Another Choice” oraz wierszy, które zostały wcześniej zapisane.

## Dostosuj widok listy panelu administracyjnego

Teraz, kiedy strona admina dla pytania wygląda dobrze, poprawmy nieco stronę „change list” – tę, która wyświetla wszystkie pytania w systemie.

Tak ona wygląda w tym momencie:

![Polls change list page](intro/_images/admin04t.png)

Domyślnie Django wyświetla `str()` każdego obiektu. Ale czasem bardziej pomocne byłoby wyświetlanie poszczególnych pól. Aby to zrobić, użyj [`list_display`](/pl/2.2/ref/contrib/admin/#django.contrib.admin.ModelAdmin.list_display)

*polls/admin.py*

```python
class QuestionAdmin(admin.ModelAdmin):
    # ...
    list_display = ('question_text', 'pub_date')
```

Na wszelki wypadek dodajmy też metodę `was_published_recently()` z [Tutoriala 2](/pl/2.2/intro/tutorial02/):

*polls/admin.py*

```python
class QuestionAdmin(admin.ModelAdmin):
    # ...
    list_display = ('question_text', 'pub_date', 'was_published_recently')
```

Teraz strona „change list” pytań wygląda w ten sposób:

![Polls change list page, updated](intro/_images/admin12t.png)

Możesz klikać w nagłówki kolumn, aby sortować po tych wartościach – z wyjątkiem przypadku nagłówka `was_published_recently`, ponieważ sortowanie po wyniku arbitralnej metody nie jest wspierane. Zwróć też uwagę, że nagłówek kolumny dla `was_published_recently` jest domyślnie nazwą metody (z podkreślnikami zamienionymi na spacje) i każda linia zawiera reprezentację w ciągu znaków wyniku.

Możesz to poprawić dając tej metodzie (w `polls/models.py`) kilka atrybutów, w następujący sposób:

*polls/models.py*

```python
class Question(models.Model):
    # ...
    def was_published_recently(self):
        now = timezone.now()
        return now - datetime.timedelta(days=1) <= self.pub_date <= now
    was_published_recently.admin_order_field = 'pub_date'
    was_published_recently.boolean = True
    was_published_recently.short_description = 'Published recently?'
```

Po więcej informacji na temat tych właściwości metod, zobacz [`list_display`](/pl/2.2/ref/contrib/admin/#django.contrib.admin.ModelAdmin.list_display).

Zmień znów swój plik `polls/admin.py` i dodaj ulepszenie do strony „change list” `Questions`: filtry, z użyciem [`list_filter`](/pl/2.2/ref/contrib/admin/#django.contrib.admin.ModelAdmin.list_filter). Dodaj następującą linię do `QuestionAdmin`:

```
list_filter = ['pub_date']
```

Doda to sidebar „Filter”, który pozwala ludziom filtrować listę obiektów używając pola `pub_date`:

![Polls change list page, updated](intro/_images/admin13t.png)

Typ wyświetlanego filtru zależy od typu pola, po którym filtrujesz. Ponieważ `pub_date` to [`DateTimeField`](/pl/2.2/ref/models/fields/#django.db.models.DateTimeField), Django wie, aby dać odpowiednie opcje w filtrze: „Any date”, „Today”, „Past 7 days”, „This month”, „This year”.

Dobrze się to zarysowuje. Dodajmy trochę możliwości wyszukiwania:

```
search_fields = ['question_text']
```

To dodaje pole wyszukiwania na górze „change listy”. Kiedy ktoś wprowadzi wyrażenie wyszukiwania, Django przeszuka pole `question_text`. Możesz użyć tyle pól, na ile masz ochotę – choć z powodu, że pod maską użyje to zapytania `LIKE`, ograniczenie liczby pól wyszukiwania do rozsądnej liczby ułatwi twojej bazie danych wykonać wyszukiwanie.

Teraz jest dobry moment, by zwrócić uwagę, że „change lista” daje ci wolną paginację. Domyślnie wyświetla ona 100 elementów na stronę. [`Zmień paginację listy`](/pl/2.2/ref/contrib/admin/#django.contrib.admin.ModelAdmin.list_per_page), [`pola wyszukiwania`](/pl/2.2/ref/contrib/admin/#django.contrib.admin.ModelAdmin.search_fields), [`filtry`](/pl/2.2/ref/contrib/admin/#django.contrib.admin.ModelAdmin.list_filter), [`hierarchie dat`](/pl/2.2/ref/contrib/admin/#django.contrib.admin.ModelAdmin.date_hierarchy) i:attr:kolejność kolumn nagłówków \<django.contrib.admin.ModelAdmin.list\_display\> tak, aby wspólnie współgrały tak, jak uważasz, że powinny.

## Dostosuj wygląd i pracę z panelem administracyjnym

Oczywiście, wyświetlanie napisu „Django administration” na górze każdej strony panelu administracyjnego jest bez sensu. To tylko tekst zastępczy.

To proste do zmiany przy użyciu systemu szablonów Django. Panel administracyjny Django jest napędzany przez samo Django i jego interfejsy używają własnego systemu szablonów Django.

### Dostosowywanie szablonów twojego *projektu*

Stwórz katalog `templates` w katalogu twojego projektu (tym, który zawiera `manage.py`). Szablony mogą być składowane w dowolnym miejscu twojego systemu plików, do którego może mieć dostęp Django. (Django jest uruchomione na tym samym użytkowniku co serwer.) Jednakże trzymanie szablonów wewnątrz projektu jest dobrą konwencją.

Otwórz swój plik ustawiń (`mysite/settings.py`, pamiętaj) i dodaj opcję [`DIRS`](/pl/2.2/ref/settings/#std-setting-TEMPLATES-DIRS) w ustawieniu [`TEMPLATES`](/pl/2.2/ref/settings/#std-setting-TEMPLATES):

*mysite/settings.py*

```python
TEMPLATES = [
    {
        'BACKEND': 'django.template.backends.django.DjangoTemplates',
        'DIRS': [os.path.join(BASE_DIR, 'templates')],
        'APP_DIRS': True,
        'OPTIONS': {
            'context_processors': [
                'django.template.context_processors.debug',
                'django.template.context_processors.request',
                'django.contrib.auth.context_processors.auth',
                'django.contrib.messages.context_processors.messages',
            ],
        },
    },
]
```

[`DIRS`](/pl/2.2/ref/settings/#std-setting-TEMPLATES-DIRS) jest listą katalogów systemu plików, które należy sprawdzić ładując szablony Django; jest ścieżką wyszukiwania.

> **Organizacja szablonów**
>
> Tak samo jak pliki statyczne, *moglibyśmy* mieć wszystkie nasze szablony razem, w jednym dużym katalogu na szablony i mogłoby to całkowicie dobrze działać. Jednakże szablony, które należą do poszczególnej aplikacji powinny być umieszczane raczej w katalogu szablonów tej aplikacji (np. `polls/templates`) niż w katalogu szablonów projektu (`templates`). Omówimy bardziej szczegółowo w samouczku aplikacji wielokrotnego użytku \</intro/reusable-apps\>\` *dlaczego* to robimy.

Teraz stwórz katalog o nazwie `admin` wewnątrz `templates` i skopiuj szablon `admin/base_site.html` z katalogu domyślnych szablonów panelu administracyjnego z kodu źródłowego Django (`django/contrib/admin/templates`) do tego katalogu.

> **Gdzie są pliki źródłowe Django?**
>
> Jeśli masz trudność w odnalezieniu miejsca, gdzie są zlokalizowane pliki źródłowe Django w twoim systemie, uruchom następujące polecenie:
>
> ```console
> $ python -c "import django; print(django.__path__)"
> ```
>
> *Windows*
>
> ```doscon
> ...\> py -c "import django; print(django.__path__)"
> ```

Następnie po prostu zmień plik i zamień `{{ site_header|default:_('Django administration')  }}` (wliczając nawiasy klamrowe) na nazwę swojej strony, która będzie pasować. Powinieneś skończyć z sekcją kodu typu:

```html+django
{% block branding %}
<h1 id="site-name"><a href="{% url 'admin:index' %}">Polls Administration</a></h1>
{% endblock %}
```

Używamy tego podejścia, aby nauczyć cię jak nadpisywać szablony. W prawdziwym projekcie, prawdopodobnie użyłbyś atrybutu [`django.contrib.admin.AdminSite.site_header`](/pl/2.2/ref/contrib/admin/#django.contrib.admin.AdminSite.site_header), aby w prostszy sposób zrobić tę konkretną zmianę.

Ten plik szablonu zawiera pełno tekstów typu `{% block branding %}` i `{{ title }}`. Tagi `{%` i `{{` są częścią języka szablonów Django. Kiedy Django renderuje `admin/base_site.html`, ten język szablonów jest ewaluowany i produkuje ostateczną stronę HTML, tak jak widzieliśmy w [Tutorialu 3](/pl/2.2/intro/tutorial03/).

Zwróć uwagę, że każdy domyślny szablon panelu administracyjnego Django może być nadpisany. Aby nadpisać szablon, po prostu zrób tę samą czynność, którą zrobiłeś z `base_site.html` – skopiuj je z domyślnego katalogu do swojego własnego katalogu i zrób zmiany.

### Zmiana szablonów twojej `aplikacji`

Bystrzy czytelnicy zapytają: Ale skoro [`DIRS`](/pl/2.2/ref/settings/#std-setting-TEMPLATES-DIRS) było domyślnie puste, jak Django odnajdywało domyślne szablony admina? Odpowiedzią jest, tak długo jak [`APP_DIRS`](/pl/2.2/ref/settings/#std-setting-TEMPLATES-APP_DIRS) jest ustawione na `True`, Django automatycznie szuka podkatalogu `templates/` w każdym pakiecie aplikacji, aby użyć go jako fallback (nie zapomnij, że `django.contrib.admin` jest aplikacją).

Nasza aplikacja ankietowa nie jest bardzo złożona i nie potrzebuje customowych szablonów admina. Lecz gdyby urosła do bardziej skomplikowanej i wymagała modyfikacji standardowych szablonów admina do jakiś swoich funkcjonalności, byłoby bardziej rozsądne modyfikować szablony *aplikacji* niż te w *projekcie*. W ten sposób mógłbyś zawrzeć aplikację ankietową w dowolnym nowym projekcie i miałbyś pewność, że odnajdzie customowe szablony, których potrzebuje.

W [dokumentacji ładowania szablonów](/pl/2.2/topics/templates/#template-loading) więcej informacji o tym, jak Django odnajduje swoje szablony.

## Dostosuj stronę indeksu panelu administracyjnego

W podobnym tonie możesz chcieć zmienić wygląd i odbiór strony indeksu panelu admina Django.

Domyślnie wyświetla ona wszystkie aplikacje w [`INSTALLED_APPS`](/pl/2.2/ref/settings/#std-setting-INSTALLED_APPS), które zostały zarejestrowane z aplikacją admin, w kolejności alfabetycznej. Możesz chcieć dokonać istotnych zmian w wyglądzie. W końcu, strona główna jest prawdopodobnie najważniejszą stroną admina i powinna być łatwa w użyciu.

Szablon do dostosowania to `admin/index.html`. (Zrób to samo co z `admin/base_site.html` w poprzedniej sekcji – skopiuj go z domyślnego katalogu do swojego katalogu zmienionych szablonów). Zedytuj plik. Zobaczysz, że używa on zmiennej szablonu o nazwie `app_list`. Ta zmienna zawiera wyszystkie zainstalowane aplikacje Django. Zamiast jej używać możesz zahardcode’ować linki do adminowych stron obiektów w dowolny sposób, który uznasz za najlepszy.

## Co dalej?

Tutorial dla początkujących kończy się tutaj. W międzyczasie możesz chcieć sprawdzić niektóre z kierunków wskazanych w [gdzie iść dalej](/pl/2.2/intro/whatsnext/).

Jeśli jesteś zaznajomiony z pakietowaniem w Pythonie i zainteresowany jak uczynić ankiety „aplikacją reusable”, sprawdź [Zaawansowany tutorial: Jak pisać aplikacje do ponownego wykorzystania](/pl/2.2/intro/reusable-apps/).